అమరావతి/హైదరాబాద్: వరి పొలాల్లో పని చేసే రైతులకు పాముకాటు ప్రమాదం ఎప్పుడూ ఉంటుంది. ముఖ్యంగా నీరు నిలిచిన పొలాలు, పొలం గట్లు, గడ్డి పొదలు, రాళ్ల కుప్పలు, ఎలుకల బొరియలు వంటి ప్రాంతాల్లో పాములు దాక్కునే అవకాశం ఉంటుంది. పొలాల్లోకి దిగేటప్పుడు లేదా గట్లపై నడిచేటప్పుడు ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేసినా పాముకాటుకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. వ్యవసాయ కార్మికులు పాముకాటుకు ఎక్కువగా గురయ్యే వర్గాల్లో ఉన్నారని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థతో పాటు భారత ఆరోగ్యశాఖ మార్గదర్శకాలు కూడా చెబుతున్నాయి.
వేడి పెరిగితే పాములు ఎందుకు బయటకు వస్తాయి?
పాములు శరీర ఉష్ణోగ్రతను బయట వాతావరణంపై ఆధారపడి నియంత్రించుకునే జీవులు. మధ్యాహ్నం ఎండ తీవ్రత పెరిగే కొద్దీ పొలాల్లోని నీరు, నేల కూడా వేడెక్కుతాయి. ఈ వేడి నుంచి తప్పించుకోవడానికి చల్లని, నీడ ఉన్న ప్రాంతాల కోసం పాములు కదలడం కూడా వాటి పొలాల నుంచి గట్ల వైపు రావడానికి ఒక కారణం కావచ్చు. అయితే వేడి మాత్రమే కాదు.. నీటి మట్టం, ఉష్ణోగ్రత, ఎలుకలు-కప్పలు వంటి ఆహారం, దాక్కునే ప్రదేశాలు వంటి కారణాల వల్ల పాములు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరొక ప్రాంతానికి కదలవచ్చు.
వరి పొలాలు ఎలుకలు, కప్పలు వంటి పాములకు ఆహారంగా ఉపయోగపడే జీవులకు అనుకూలంగా ఉండటంతో, వ్యవసాయ ప్రాంతాల్లో పాముల సంచారం సహజంగానే ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. భారత జాతీయ పాముకాటు నియంత్రణ కార్యాచరణ ప్రణాళికలో కూడా ధాన్య పంటలు, అధిక ఎలుకలు-ఉభయచరాలు ఉన్న ప్రాంతాలు పాముకాటు ప్రమాదాన్ని పెంచే పరిస్థితులుగా పేర్కొన్నారు.
రైతులు ఎదుర్కొనే ప్రధాన విషపాములు
భారత్లో తీవ్రమైన పాముకాట్లకు ప్రధానంగా “బిగ్ ఫోర్” పాములను గుర్తిస్తారు.
1. నాగుపాము (Indian Cobra – Naja naja):
దీని విషం ప్రధానంగా నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతుంది. కనురెప్పలు వాలిపోవడం, మాట లేదా మింగడంలో ఇబ్బంది, శ్వాస తీసుకోవడంలో సమస్య వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.
2. రస్సెల్స్ వైపర్ (Russell’s Viper – Daboia russelii):
ఇది రక్తం గడ్డకట్టే విధానాన్ని దెబ్బతీయడంతో పాటు మూత్రపిండాలపై కూడా తీవ్రమైన ప్రభావం చూపగలదు. కాటు ప్రాంతంలో నొప్పి, వాపు, రక్తస్రావం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.
3. సా-స్కేల్డ్ వైపర్ (Saw-scaled Viper – Echis carinatus):
చిన్న పరిమాణంలో ఉన్నప్పటికీ ప్రమాదకరమైన విషపాము. రక్తం గడ్డకట్టడంలో సమస్యలు, స్థానిక వాపు, రక్తస్రావం వంటి సమస్యలు రావచ్చు.
4. కామన్ క్రైట్ (Common Krait – Bungarus caeruleus):
ఇది ప్రధానంగా నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతుంది. ముఖ్యంగా రాత్రివేళల్లో ప్రమాదం ఉండొచ్చు. కాటు గుర్తు స్పష్టంగా కనిపించకపోయినా విషప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇవి కాకుండా ఇతర పాము జాతుల కాట్లు కూడా ప్రమాదకరంగా ఉండవచ్చు. కాబట్టి “పాము ఏదో తెలియదు కాబట్టి ప్రమాదం లేదు” అని భావించకూడదు.
యాంటీవెనమ్ అంటే ఏమిటి?
పాముకాటుకు ఉపయోగించే ప్రధాన నిర్దిష్ట చికిత్స యాంటీ-స్నేక్ వెనం (ASV/Antivenom). ఇది విషపాము విషంలోని హానికర ప్రభావాలను ఎదుర్కోవడానికి ఉపయోగించే ప్రత్యేక ఔషధం. ప్రాణాపాయం కలిగించే విషప్రభావం ఉన్నప్పుడు సరైన యాంటీవెనమ్ను వైద్యులు అవసరాన్ని బట్టి ఆసుపత్రిలో ఇస్తారు. అయితే ప్రతి పాముకాటుకు ఇంట్లోనే యాంటీవెనమ్ వేసుకోవడం లేదా ఎక్కడో కొనుగోలు చేసి ఉపయోగించడం సరికాదు. యాంటీవెనమ్ను ఎప్పుడు ఇవ్వాలి, ఎంత మోతాదులో ఇవ్వాలి అనే నిర్ణయం రోగి లక్షణాలు, విషప్రభావం, వైద్య పరీక్షల ఆధారంగా వైద్యులు తీసుకుంటారు. భారత మార్గదర్శకాలు కూడా పాము జాతిని కచ్చితంగా గుర్తించడం కంటే విషప్రభావ లక్షణాలను వైద్యులు పరిశీలించడం ముఖ్యమని సూచిస్తున్నాయి.
పాము కరిస్తే వెంటనే ఏం చేయాలి?
పాము కరిచిన వెంటనే ఈ చర్యలు తీసుకోవాలి:
- ముందుగా బాధితుడిని పాము ఉన్న ప్రదేశం నుంచి సురక్షితంగా దూరంగా తీసుకెళ్లాలి.
- బాధితుడిని ప్రశాంతంగా ఉంచాలి. భయంతో పరుగెత్తకుండా చూడాలి.
- కరిచిన చేతి లేదా కాలును వీలైనంత వరకు కదలకుండా ఉంచాలి.
- ఉంగరాలు, గడియారం, గట్టిగా ఉండే వస్తువులు వెంటనే తొలగించాలి. వాపు రావచ్చు.
- బాధితుడిని వీలైనంత త్వరగా సమీపంలోని ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లాలి.
- వాంతులు వస్తే శ్వాసనాళంలోకి వెళ్లకుండా పక్కకు తిప్పి ఉంచాలి.
- శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఉంటే వెంటనే వైద్య సహాయం అందించాలి.
ఇవి మాత్రం అస్సలు చేయొద్దు!
పాము కరిచిన చోట కోసి రక్తం తీయడం, విషాన్ని నోటితో పీల్చడం, గట్టిగా తాడు కట్టడం, కాల్చడం, రసాయనాలు లేదా మూలికలు రాయడం వంటి పద్ధతులు చేయకూడదు. ఇవి ప్రయోజనం ఇవ్వకపోగా గాయాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేయవచ్చు, ఆసుపత్రికి చేరడంలో ఆలస్యం చేయవచ్చు.
అలాగే పామును పట్టుకోవడానికి లేదా చంపడానికి ప్రయత్నించకూడదు. వీలైతే సురక్షితమైన దూరం నుంచి ఫొటో తీసుకోవచ్చు, కానీ పాము గుర్తింపు కోసం దాని దగ్గరకు వెళ్లడం ప్రమాదకరం. చికిత్స ఆలస్యం కాకుండా ఆసుపత్రికి చేరుకోవడమే మొదటి ప్రాధాన్యం.
కాటు పడిన చోట వాపు లేకపోయినా జాగ్రత్త!
పాము కరిచిన వెంటనే తీవ్రమైన లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. ముఖ్యంగా క్రైట్ వంటి కొన్ని పాముల కాటు గుర్తించడం కూడా కష్టంగా ఉండొచ్చు. అందుకే కాటు వేసిందని అనుమానం వచ్చినా వైద్య పరీక్ష తప్పనిసరి. విషప్రభావం లేదని ఇంట్లోనే నిర్ణయించుకోవడం ప్రమాదకరం.
రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
పొలాల్లోకి వెళ్లేటప్పుడు రైతులు కొన్ని చిన్న జాగ్రత్తలు పాటిస్తే ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు.
బూట్లు లేదా గమ్బూట్లు ధరించాలి. వీలైనంత వరకు చెప్పులు లేకుండా పొలాల్లో నడవకూడదు. కాళ్ల కింద, గడ్డి మధ్య, గట్లపై అడుగు పెట్టే ముందు కర్రతో పరిశీలించాలి.
చీకట్లో టార్చ్ లేకుండా వెళ్లకూడదు. రాత్రివేళ పొలం, మరుగుదొడ్డి లేదా ఇంటి బయటకు వెళ్లేటప్పుడు తప్పనిసరిగా టార్చ్ ఉపయోగించాలి.
పొలం గట్లపై గడ్డి, చెత్త, రాళ్ల కుప్పలు పేరుకుపోకుండా చూడాలి. ఇంటి చుట్టూ పొదలు, చెత్త, పాత నిర్మాణ సామగ్రి ఉండకుండా శుభ్రంగా ఉంచడం కూడా పాముల ఆశ్రయాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
ఎలుకల నియంత్రణ కూడా ముఖ్యం. వరి పొలాల్లో ఎలుకలు ఎక్కువగా ఉంటే వాటిని ఆహారంగా చేసుకునే పాములు కూడా అక్కడికి వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఒక విషయం గుర్తుంచుకోండి..పాముకాటు అంటే వెంటనే మరణం కాదు. కానీ చికిత్సలో ఆలస్యం మాత్రం ప్రాణాంతకంగా మారవచ్చు. సరైన సమయంలో ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లి, అవసరమైతే వైద్యుల పర్యవేక్షణలో యాంటీవెనమ్ అందిస్తే తీవ్రమైన పరిణామాలను నివారించే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కూడా సమర్థవంతమైన యాంటీవెనమ్ అందుబాటులో ఉండటం, బాధితుడిని త్వరగా వైద్య కేంద్రానికి చేర్చడం పాముకాటు మరణాలను నివారించడంలో కీలకమని చెబుతోంది.
