భారతదేశ స్పేస్‌టెక్ (Space-Tech) రంగానికి మరో చారిత్రాత్మక మైలురాయి లభించింది. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న స్పేస్‌టెక్ స్టార్టప్ కాస్మోసర్వ్ స్పేస్ (Cosmoserve Space) తమ ప్రతిష్టాత్మక ‘చేంజ్/బేస్ 1’ (Base 1) నివేదిక కేంద్ర నిర్మాణాన్ని గురువారం (నవంబర్ 5, 2026న) వర్చువల్‌గా ప్రారంభించింది. అంతరిక్షంలో నిరుపయోగంగా మారిన ఉపగ్రహాలు మరియు అంతరిక్ష వ్యర్థాలను (Space Debris) తొలగించడానికి, శాటిలైట్లకు రీఫ్యూయెలింగ్ సేవలు అందించడానికి ఏర్పాటైన దేశంలోనే తొలి ప్రైవేట్ మరియు ప్రపంచంలో 6వ సదుపాయం ఇది కావడం గమనార్హం.
కేంద్ర సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రి డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ ఈ సదుపాయాన్ని వర్చువల్‌గా ప్రారంభించారు. భారతదేశం కేవలం ఉపగ్రహ ప్రయోగాలలోనే కాక, అంతరిక్ష వ్యర్థాల నిర్వహణ మరియు క్లీనింగ్ విభాగంలోనూ గ్లోబల్ లీడర్‌గా ఎదుగుతోందని కొనియాడారు.
హైదరాబాద్‌లోని ఈ బేస్ 1 సదుపాయంలో ‘స్పేస్ విజన్ ఎఫెక్ట్’ మరియు ‘మైక్రోగ్రావిటీ సిమ్యులేషన్’ (Microgravity Simulation) ల్యాబ్‌లను నెలకొల్పారు. ఇక్కడ రోబోటిక్ క్యాప్చర్ సిస్టమ్స్ ద్వారా కక్ష్యలోని చెత్తను ఎలా పట్టుకోవాలో టెస్టింగ్ చేస్తారు.
స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ (Skyroot Aerospace) విక్రమ్-1 రోకెట్ ద్వారా కాస్మోసర్వ్ తమ మొదటి పెర్‌లోడ్ ‘మిషన్ ఎంభ్రేస్’ (Mission Embrace)ను ప్రయోగించనుంది. 2027 నాటికి అంతరిక్షంలో పూర్తిస్థాయి అంతరిక్ష చెత్త సేకరణ ప్రత్యక్ష ప్రదర్శన (Space Debris Capture Demo) చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ప్రస్తుతం భూతాప వ్యవస్థ కక్ష్యలో దాదాపు 28,000 ఉపగ్రహాలు ఉండగా, అందులో 10,000 కి పైగా పనిచేయని స్థితిలో ఉన్నాయి. ఇవి అంతరిక్షంలోని ఇతర శాటిలైట్లకు ముప్పుగా మారుతున్న తరుణంలో, హైదరాబాద్ కేంద్రంగా ఏర్పడిన ఈ ప్రైవేట్ రిపేరింగ్ మరియు రీఫ్యూయెలింగ్ పరిశోధనా కేంద్రం అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.
