అంతరిక్షంలో అత్యంత మిస్టీరియస్ వస్తువు ఏదంటే చాలామంది చెప్పే ఆన్సర్: బ్లాక్ హోల్. ఇప్పుడు ఆ బ్లాక్ హోల్ చుట్టూ శనిగ్రహంలా ఒక ఉంగరం ఉంటే? ఆ ఉంగరం కూడా మరో బ్లాక్ హోల్ అయితే? వినడానికి సైన్స్ ఫిక్షన్ సినిమాలా ఉంది కదా! కానీ ఓ సైంటిస్ట్ ఇది మ్యాథ్స్ పరంగా సాధ్యమేనని చూపించారు.
నెదర్లాండ్స్లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఆమ్స్టర్డామ్కు చెందిన ఫిజిసిస్ట్ జే అర్మాస్ (Jay Armas) ఈ రీసెర్చ్ చేశారు. నవంబర్ 16, 2026న ఈ పేపర్ ఆన్లైన్లో విడుదలైంది. ఇందులో మరో ఇంట్రెస్టింగ్ ట్విస్ట్ ఉంది: ఈ పని కోసం ఆయన AI టూల్స్ సాయం తీసుకున్నారు.
అసలు ‘బ్లాక్ శాటర్న్’ అంటే ఏంటి?
బ్లాక్ హోల్ దగ్గర గ్రావిటీ ఎంత పవర్ఫుల్గా ఉంటుందంటే, లైట్ కూడా దాని నుంచి తప్పించుకోలేదు. దాని అంచును ‘హొరైజన్’ అంటారు. ఆ లైన్ దాటిన దేనికీ రిటర్న్ టికెట్ ఉండదు!
సాధారణంగా బ్లాక్ హోల్స్ బంతిలా గుండ్రంగా ఉంటాయి. కానీ సైంటిస్టులు స్టడీ చేసే కొన్ని ప్రత్యేక థియరీల్లో బ్లాక్ హోల్ రింగ్ షేప్లో కూడా ఉండగలదు. మధ్యలో బంతి లాంటి బ్లాక్ హోల్, చుట్టూ రింగ్ లాంటి బ్లాక్ హోల్. చూడ్డానికి అచ్చం శనిగ్రహంలా ఉంటుంది, అందుకే ఈ పేరు.

బ్లాక్ శాటర్న్ ఐడియా కొత్తది కాదు, 2007లోనే దీని మొదటి వెర్షన్ వచ్చింది. కానీ అందులో అది ఒకే రకంగా తిరిగేది. అర్మాస్ కొత్త వెర్షన్లో బంతి, రింగ్ రెండూ ఒకేసారి రెండు రకాలుగా స్పిన్ అవుతాయి. మన ప్రపంచంలో ఇలా తిరగడం కుదరదు; దానికి ఒక ఎక్స్ట్రా డైమెన్షన్ కావాలి. దాని గురించి కింద చూద్దాం.
ఇందులో స్పెషల్ ఏంటి? ‘జీరో టెంపరేచర్’ బ్లాక్ హోల్స్!
బ్లాక్ హోల్స్కి కూడా టెంపరేచర్ ఉంటుంది. ఈ ఐడియా స్టీఫెన్ హాకింగ్ నుంచి వచ్చింది. ఒక బ్లాక్ హోల్ తన బరువుకి సాధ్యమైనంత మ్యాగ్జిమమ్ స్పీడ్తో తిరిగితే, దాని టెంపరేచర్ జీరోకి పడిపోతుంది. సైంటిస్టులు దీనిని ‘ఎక్స్ట్రీమల్’ స్టేట్ అంటారు.
అర్మాస్ బ్లాక్ శాటర్న్లో బంతి, రింగ్ రెండూ ఒకేసారి ఈ జీరో టెంపరేచర్ స్టేట్కి చేరగలవు. అది కూడా ఎలాంటి మ్యాథ్స్ ప్రాబ్లమ్స్ లేకుండా. ఐన్స్టీన్ గ్రావిటీ థియరీలో విడివిడిగా ఉన్న రెండు బ్లాక్ హోల్స్తో ఇలాంటి సొల్యూషన్ దొరకడం ఇదే ఫస్ట్ టైమ్ అని ఆయన చెబుతున్నారు.
మరో సర్ప్రైజ్ కూడా ఉంది. మామూలు బ్లాక్ శాటర్న్లో బంతి, రింగ్ ఒకే టెంపరేచర్, ఒకే స్పిన్ స్పీడ్తో ‘బ్యాలెన్స్’లో ఉండగలవు. కానీ రెండూ జీరో టెంపరేచర్లో ఉన్నప్పుడు ఆ బ్యాలెన్స్ కుదరదని అర్మాస్ నిరూపించారు. గతంలో సైంటిస్టులు రఫ్గా వేసిన అంచనాలు కూడా ఇదే చెప్పాయి.
AI లేకపోతే ‘హెర్క్యులియన్ టాస్క్’
ఈ రీసెర్చ్లోని ఈక్వేషన్స్ ఎంత పెద్దవంటే, కేవలం ఏడు ఫార్ములాల్లోనే 1,643 టర్మ్స్ ఉన్నాయి! వీటిని చేత్తో లెక్కించడం అంటే కొండను తవ్వినట్టే. AI టూల్స్ లేకపోతే ఇది ‘హెర్క్యులియన్ టాస్క్’, అంటే దాదాపు అసాధ్యమైన పని అయ్యేదని అర్మాస్ స్వయంగా రాశారు.
లెక్కలు చెక్ చేయడానికి, పాత రీసెర్చ్లతో పోల్చడానికి, పేపర్ ఎడిట్ చేయడానికి ఆయన OpenAI Codex Astra 6 Pro, Anthropic Claude Fable 5.1 వాడారు. అయితే AI చేసిన ప్రతి పనిని తాను స్వయంగా చెక్ చేశానని, ఫైనల్ రిజల్ట్స్కి పూర్తి బాధ్యత తనదేనని క్లియర్గా చెప్పారు.
ఒక్క నిమిషం: ఇది టెలిస్కోప్లో కనిపించలేదు!
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం. ఈ బ్లాక్ శాటర్న్ను ఆకాశంలో ఎవరూ చూడలేదు. ఇది పూర్తిగా పేపర్ మీద, మ్యాథ్స్తో నిర్మించిన మోడల్.
మన ప్రపంచానికి పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తు అనే మూడు డైమెన్షన్స్ ఉన్నాయి. టైమ్ కలిపితే నాలుగు. ఈ రీసెర్చ్ మాత్రం ఐదు డైమెన్షన్స్ ఉన్న ఒక ఊహాత్మక ప్రపంచంలో జరిగింది. మన నాలుగు డైమెన్షన్స్ ప్రపంచంలో బ్లాక్ హోల్ రింగ్ షేప్లో ఉండలేదు.
ఇంకో విషయం: ఈ పేపర్ arXiv అనే వెబ్సైట్లో వచ్చింది. అక్కడ పేపర్లు సాధారణంగా జర్నల్ రివ్యూ కంటే ముందే వస్తాయి, కాబట్టి ఇతర ఎక్స్పర్ట్స్ ఇంకా దీన్ని పరిశీలించాల్సి ఉంది. కొన్ని భాగాల్లో పూర్తి ప్రూఫ్ ఇంకా మిగిలి ఉందని అర్మాస్ కూడా ఒప్పుకున్నారు.
మనకెందుకు ఇది ముఖ్యం?
‘ఐదు డైమెన్షన్స్లో బ్లాక్ హోల్ గురించి మనకెందుకు?’ అనే డౌట్ రావచ్చు. ఇలాంటి రీసెర్చ్లు గ్రావిటీ రూల్స్ ఎంత దూరం వెళ్లగలవో, బ్లాక్ హోల్స్ ఎన్ని రకాలుగా ఉండొచ్చో తెలుసుకోవడానికి సాయపడతాయి. గ్రావిటీని క్వాంటం ఫిజిక్స్తో కలిపే పెద్ద ప్రయత్నంలో కూడా ఇవి పనికొస్తాయి.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, సైన్స్లో AI ఎంత పెద్ద రోల్ ప్లే చేయగలదో ఈ రీసెర్చ్ చూపిస్తోంది. చేత్తో చేయడానికి చాలా కష్టమైన లెక్కలను ఇప్పుడు AI సాయంతో పూర్తి చేయొచ్చు. కానీ ఫైనల్ చెక్ మాత్రం ఇంకా మనిషిదే.









