గ్రీన్ క్రెడిట్స్ అంటే ఏమిటి? పర్యావరణానికి ఇప్పుడు ఆర్థిక విలువ.. భారత్‌లో నియమాలు, ప్రపంచ పరిస్థితి, వ్యాపార అవకాశాలు

న్యూఢిల్లీ: ఒక సంస్థ 10 వేల చెట్లు నాటితే పర్యావరణానికి మేలు జరుగుతుంది. ఒక రైతు తక్కువ నీటితో పంటలు పండించే పద్ధతిని అవలంబిస్తే నీటి వనరులు రక్షించబడతాయి. ఒక పరిశ్రమ వ్యర్థాలను సమర్థంగా పునర్వినియోగం చేస్తే కాలుష్యం తగ్గుతుంది. ఇలాంటి పర్యావరణానికి కొలిచే విధంగా ప్రయోజనం కలిగించే చర్యలకు ఆర్థిక విలువను కల్పించాలనే ఆలోచన నుంచే ‘గ్రీన్ క్రెడిట్’ భావన పుట్టుకొచ్చింది. భారత్ 2023లో గ్రీన్ క్రెడిట్ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. అయితే ఒక ముఖ్యమైన విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. గ్రీన్ క్రెడిట్, కార్బన్ క్రెడిట్ రెండూ ఒకటి కావు. కార్బన్ క్రెడిట్ ప్రధానంగా ఒక టన్ను కార్బన్ డయాక్సైడ్ సమాన ఉద్గారాలను తగ్గించడం లేదా వాతావరణం నుంచి తొలగించడాన్ని సూచిస్తుంది. గ్రీన్ క్రెడిట్ మాత్రం చెట్ల పెంపకం, నీటి సంరక్షణ, వ్యర్థాల నిర్వహణ, స్థిరమైన వ్యవసాయం, కాలుష్య నియంత్రణ వంటి విస్తృత పర్యావరణ ప్రయోజనాలను ప్రోత్సహించడానికి రూపొందించబడింది.

గ్రీన్ క్రెడిట్ అంటే ఏమిటి?

పర్యావరణానికి మేలు చేసే ఒక చర్యకు ప్రభుత్వం గుర్తించే పర్యావరణ ప్రోత్సాహక యూనిట్‌నే గ్రీన్ క్రెడిట్గా భావించవచ్చు. ఒక వ్యక్తి లేదా సంస్థ నిర్దిష్ట పర్యావరణ చర్యను చేపట్టి, ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ప్రమాణాలను చేరుకుంటే, ఆ చర్యకు గ్రీన్ క్రెడిట్ పొందే అవకాశం ఉంటుంది. 2023లో ప్రకటించిన గ్రీన్ క్రెడిట్ నియమాల ప్రకారం, పర్యావరణ పరిరక్షణను ప్రోత్సహించడానికి మార్కెట్ ఆధారిత విధానాన్ని తీసుకురావాలనే లక్ష్యంతో ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించారు.

భారత గ్రీన్ క్రెడిట్ నియమాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

భారత్ ప్రభుత్వం 2023లో గ్రీన్ క్రెడిట్ నియమాలను ప్రకటించింది. పర్యావరణానికి మేలు చేసే వివిధ రకాల కార్యకలాపాలను ఈ కార్యక్రమంలోకి తీసుకురావడానికి వీలు కల్పించింది.

ప్రధానంగా కింది రంగాలు ఇందులో ఉన్నాయి:

• చెట్ల పెంపకం, పచ్చదనం పెంపు
• నీటి సంరక్షణ, వర్షపు నీటి సేకరణ
• మురుగునీటి శుద్ధి, పునర్వినియోగం
• స్థిరమైన వ్యవసాయ పద్ధతులు
• వ్యర్థాల సేకరణ, వేరు చేయడం, పునర్వినియోగం
• వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించే చర్యలు
• మడ అడవుల సంరక్షణ, పునరుద్ధరణ
• పర్యావరణహిత ఉత్పత్తులకు గుర్తింపు
• పర్యావరణహిత భవనాలు, మౌలిక సదుపాయాలు

అంటే గ్రీన్ క్రెడిట్ కేవలం చెట్లు నాటడం కోసం మాత్రమే కాదు. పర్యావరణానికి కొలిచే ప్రయోజనం కలిగించే అనేక కార్యకలాపాలను ఆర్థిక ప్రోత్సాహంతో అనుసంధానించాలన్నది దీని ఉద్దేశం. ఈ కార్యక్రమానికి భారత అటవీ పరిశోధన మరియు విద్యా మండలి ముఖ్యమైన పరిపాలనా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తోంది. రాష్ట్ర అటవీ శాఖలు కూడా ఇందులో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

చెట్టు నాటితే వెంటనే గ్రీన్ క్రెడిట్ వస్తుందా?

ప్రారంభ దశలో చెట్ల సంఖ్య ఆధారంగా గ్రీన్ క్రెడిట్లు ఇచ్చే విధానంపై చర్చ జరిగింది. అయితే తరువాత ప్రభుత్వం చెట్లు నాటడమే కాకుండా అవి నిజంగా పెరిగాయా? ఎంతకాలం బతికాయి? ఎంత పచ్చదనం ఏర్పడింది? అనే అంశాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ప్రస్తుత చెట్ల పెంపకం విధానం ప్రకారం కనీసం ఐదేళ్ల పునరుద్ధరణ ప్రక్రియ పూర్తవాలి. అంతేకాకుండా కనీసం 40 శాతం చెట్ల కప్పుదల సాధించాలి. ఆ తరువాత సంబంధిత ప్రాంతాన్ని పరిశీలించి, ధృవీకరించిన తర్వాతే గ్రీన్ క్రెడిట్ పొందే అవకాశం ఉంటుంది. ఎందుకంటే మొక్కలు నాటడం సులభమే. కానీ ఐదేళ్ల తరువాత వాటిలో ఎన్ని చెట్లు బతికున్నాయన్నదే అసలు పర్యావరణ ఫలితాన్ని తెలియజేస్తుంది. ప్రస్తుత చెట్ల పెంపకం విధానంలో ఐదేళ్ల తర్వాత నిలదొక్కుకున్న కొత్త చెట్టుకు ఒక గ్రీన్ క్రెడిట్ అనే విధానం ఉంది. అయితే మొక్క నాటిన వెంటనే క్రెడిట్ లభించదు. చెట్ల మనుగడ, పచ్చదనం, చెట్ల కప్పుదల వంటి అంశాలను పరిశీలించి, ధృవీకరణ పూర్తయిన తరువాతే క్రెడిట్ జారీ అవుతుంది.

గ్రీన్ క్రెడిట్లను అమ్ముకోవచ్చా?

2023లో రూపొందించిన వ్యవస్థలో గ్రీన్ క్రెడిట్ల కోసం నమోదు, రిజిస్ట్రీ, వాణిజ్య వేదిక, ధృవీకరణ వంటి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచన ఉంది. అయితే తరువాత చెట్ల పెంపకానికి సంబంధించిన గ్రీన్ క్రెడిట్ల విషయంలో ముఖ్యమైన మార్పు వచ్చింది. ప్రస్తుతం ఈ గ్రీన్ క్రెడిట్లు సాధారణంగా ఇతరులకు అమ్మడం లేదా బదిలీ చేయడం సాధ్యం కాదు. కొన్ని ప్రత్యేక సంస్థాగత పరిస్థితుల్లో మాత్రమే పరిమిత బదిలీ లేదా వినియోగానికి అవకాశం ఉంటుంది. అంటే ప్రస్తుతం భారత్‌లో “నేను చెట్లు నాటి గ్రీన్ క్రెడిట్లు సంపాదిస్తాను, వాటిని మార్కెట్‌లో ఎవరికి కావాలంటే వారికి అమ్ముతాను” అనే సాధారణ వ్యాపార విధానం అమల్లో లేదు.

మరి గ్రీన్ క్రెడిట్ చుట్టూ వ్యాపారం ఎలా ఏర్పడుతుంది?

గ్రీన్ క్రెడిట్ కోసం ఒక సంస్థ నేరుగా క్రెడిట్లు అమ్మడం కంటే, క్రెడిట్లు సృష్టించడానికి అవసరమైన మొత్తం వ్యవస్థను అందించే సంస్థలకు భవిష్యత్తులో పెద్ద అవకాశాలు రావచ్చు. ఉదాహరణకు పర్యావరణ పునరుద్ధరణ సంస్థలు క్షీణించిన భూములను పునరుద్ధరించవచ్చు. ఉపగ్రహ చిత్రాలు, డ్రోన్లు, భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థలు, కృత్రిమ మేధస్సు ద్వారా చెట్ల మనుగడను కొలిచే సంస్థలు ఏర్పడవచ్చు. పర్యావరణ ఫలితాలను స్వతంత్రంగా ధృవీకరించే సంస్థలకు డిమాండ్ పెరగవచ్చు. అదేవిధంగా పర్యావరణ సలహా సంస్థలు, స్థిరమైన వ్యవసాయ ప్రాజెక్టుల అభివృద్ధి సంస్థలు, కార్బన్ క్రెడిట్ సంస్థలు, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ సంస్థలు, పర్యావరణ సమాచార సంస్థలు కూడా ఈ రంగంలో భాగమవుతాయి. అంటే అసలు వ్యాపారం “గ్రీన్ క్రెడిట్ అమ్మడం”లోనే కాకుండా, గ్రీన్ క్రెడిట్‌ను సృష్టించడానికి అవసరమైన మొత్తం పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఉండవచ్చు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా “గ్రీన్ క్రెడిట్” అనే ఒకే రకమైన మార్కెట్ లేదు. దాని బదులుగా కార్బన్ మార్కెట్లు, జీవవైవిధ్య క్రెడిట్లు, ప్రకృతి క్రెడిట్లు, పునరుత్పాదక విద్యుత్ ధ్రువపత్రాలు, పర్యావరణ సేవల మార్కెట్లు వంటి అనేక వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

జీవవైవిధ్య క్రెడిట్లు కొత్త మార్కెట్‌గా ఎందుకు మారుతున్నాయి?

వాతావరణ మార్పు మాత్రమే కాదు.. జీవవైవిధ్య నష్టం కూడా ప్రపంచానికి పెద్ద సమస్యగా మారుతోంది.

అడవులు, నదులు, తడిబయళ్లు, మడ అడవులు, గడ్డి భూములు, పరాగసంపర్క కీటకాలు, నేలలోని జీవులు వంటి ప్రకృతి వ్యవస్థలు మన ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఎంతో విలువైన సేవలను ఉచితంగా అందిస్తున్నాయి. అయితే ప్రకృతిని రక్షించడానికి అవసరమైన నిధులు, ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న నిధుల కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఈ అంతరాన్ని తగ్గించడానికి జీవవైవిధ్య క్రెడిట్లు, ప్రకృతి ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థలు వంటి కొత్త మార్గాలపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తి పెరుగుతోంది.

అయితే జీవవైవిధ్య క్రెడిట్ మార్కెట్ ఇప్పటికీ ప్రారంభ దశలోనే ఉంది. అంటే భవిష్యత్తు అవకాశాలు పెద్దవిగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ఇది ఇంకా పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన మార్కెట్ కాదు.

ఒక పెద్ద కంపెనీ తన పర్యావరణ లక్ష్యాల కోసం ఒక పెద్ద భూమిని పునరుద్ధరించాలనుకుందాం. కానీ కంపెనీకి స్వయంగా అటవీ పునరుద్ధరణ నిర్వహించే సామర్థ్యం లేకపోవచ్చు. అప్పుడు ఒక పర్యావరణ ప్రాజెక్టు సంస్థను సంప్రదిస్తుంది. ఆ సంస్థ ముందుగా భూమిని గుర్తిస్తుంది. అక్కడి పర్యావరణ పరిస్థితిని పరిశీలిస్తుంది. పునరుద్ధరణ ప్రణాళిక రూపొందిస్తుంది. మొక్కలు నాటుతుంది. వాటి పెరుగుదలను పర్యవేక్షిస్తుంది. ఉపగ్రహాలు, డ్రోన్లు, భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థలతో మార్పులను నమోదు చేస్తుంది. తరువాత స్వతంత్ర ధృవీకరణ సంస్థ ద్వారా ఫలితాలను ధృవీకరింపజేస్తుంది. ఇక్కడ ఒక క్రెడిట్ మాత్రమే కాకుండా సమాచారం, ధృవీకరణ, పర్యావరణ ప్రభావ నివేదిక, స్థిరత్వ నివేదిక వంటి అనేక సేవలకు వ్యాపార విలువ ఏర్పడుతుంది.

ఈ రంగంలో ప్రముఖ సంస్థలు

గ్రో ఇండిగో

భారత్‌లో వ్యవసాయ పద్ధతులను పర్యావరణ ప్రయోజనాలతో అనుసంధానం చేస్తున్న సంస్థల్లో గ్రో ఇండిగో ఒకటి. పంజాబ్, హర్యానా రాష్ట్రాల్లో రైతులతో కలిసి తక్కువ నీటి వినియోగం, తగ్గించిన దున్నకం, పంట అవశేషాల నిర్వహణ వంటి పద్ధతులను ప్రోత్సహిస్తోంది. ఈ పద్ధతుల వల్ల నేలలో కార్బన్ నిల్వ, హరితవాయు ఉద్గారాల తగ్గింపు వంటి ప్రయోజనాలను కొలిచి కార్బన్ క్రెడిట్లుగా మార్చుతోంది. 2026లో 2,500 మందికి పైగా రైతులకు తొలి కార్బన్ క్రెడిట్ చెల్లింపులు అందినట్లు సంస్థ తెలిపింది. ఇది గ్రీన్ క్రెడిట్ కంటే కార్బన్ క్రెడిట్ ఆధారిత వ్యవసాయ వ్యాపార నమూనా అయినప్పటికీ, పర్యావరణానికి మేలు చేసే వ్యవసాయ పద్ధతి రైతుకు అదనపు ఆదాయంగా ఎలా మారుతుందో చూపిస్తుంది.

సౌత్ పోల్

సౌత్ పోల్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా కార్బన్ ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేస్తున్న ప్రముఖ సంస్థల్లో ఒకటి. అటవీ సంరక్షణ, నేలలో కార్బన్ నిల్వ, జీవ ఇంధనాలు, పునరుత్పాదక ఇంధనం, మీథేన్ ఉద్గారాల తగ్గింపు వంటి అనేక రంగాల్లో ప్రాజెక్టులను నిర్వహిస్తోంది. ప్రాజెక్టుల అభివృద్ధి, వాటికి నిధుల సమీకరణ, కార్బన్ క్రెడిట్ల కొనుగోలు వంటి సేవలను అందిస్తోంది. దీని ద్వారా ఒక పర్యావరణ ప్రాజెక్టు ఎలా ఆర్థిక కార్యకలాపంగా మారుతుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

క్లైమేట్ ఇంపాక్ట్ ఎక్స్

సింగపూర్‌కు చెందిన క్లైమేట్ ఇంపాక్ట్ ఎక్స్ కార్బన్ క్రెడిట్లు, పునరుత్పాదక విద్యుత్ ధ్రువపత్రాలు వంటి పర్యావరణ ఆస్తుల కోసం మార్కెట్ వేదికలను నిర్వహిస్తోంది. కొనుగోలుదారులు వివిధ ప్రాజెక్టులను పరిశీలించి క్రెడిట్లను కొనుగోలు చేయగలరు. విక్రేతలు తమ ప్రాజెక్టుల నుంచి వచ్చిన క్రెడిట్లను మార్కెట్‌లో అందుబాటులో ఉంచగలరు. భవిష్యత్తులో పర్యావరణానికి సంబంధించిన ఆస్తులకు కూడా ప్రత్యేకమైన ఆర్థిక మార్కెట్ మౌలిక వ్యవస్థ ఏర్పడే అవకాశాన్ని ఇది చూపిస్తుంది.

త్రీ డిగ్రీస్ – పర్యావరణ ఉత్పత్తుల వ్యాపారం

అమెరికాకు చెందిన త్రీ డిగ్రీస్ కార్బన్ క్రెడిట్లతో పాటు పునరుత్పాదక విద్యుత్‌కు సంబంధించిన ధ్రువపత్రాలు, ఇతర పర్యావరణ ఉత్పత్తులను కూడా అందిస్తోంది. కంపెనీలు తమ పర్యావరణ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి అవసరమైన ధ్రువపత్రాలను ఎంపిక చేసుకునేలా సహాయం చేస్తుంది. ఇది భారత గ్రీన్ క్రెడిట్లను విక్రయించే సంస్థ కాదు. కానీ పర్యావరణ ప్రయోజనాలకు ఆర్థిక విలువను కేటాయించి, వాటికి మార్కెట్ ఎలా ఏర్పడుతుందో చూపించే ఉదాహరణ.

క్లైమేట్ పార్ట్‌నర్ – కంపెనీల పర్యావరణ వ్యూహాలకు సహాయం

క్లైమేట్ పార్ట్‌నర్ సంస్థలకు కార్బన్ క్రెడిట్ల ఎంపిక, కొనుగోలు, పర్యావరణ ప్రభావాల అంచనా, వాతావరణ వ్యూహాల రూపకల్పన వంటి సేవలను అందిస్తోంది. కంపెనీలకు సరైన పర్యావరణ ప్రాజెక్టులను గుర్తించి, వాటి నాణ్యతను పరిశీలించడంలో సహాయం చేస్తుంది. భవిష్యత్తులో పెద్ద కంపెనీలు పర్యావరణ నిబంధనలను పాటించడానికి ప్రత్యేక నిపుణుల సహాయం తీసుకోవాల్సిన అవసరం పెరిగే అవకాశం ఉంది.

గ్రీన్ క్రెడిట్ల భవిష్యత్తు ఏమిటి?

భారత్‌లో గ్రీన్ క్రెడిట్ కార్యక్రమం ఇంకా అభివృద్ధి చెందుతున్న దశలో ఉంది. 2023లో మార్కెట్ ఆధారిత విధానంగా ప్రారంభమైన ఈ వ్యవస్థ, తరువాత చెట్ల పెంపకం విషయంలో నాణ్యత, చెట్ల మనుగడ, పచ్చదనం, దీర్ఘకాలిక ఫలితాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చే దిశగా మారింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా కార్బన్ మార్కెట్లు ఇప్పటికే పెద్ద స్థాయిలో అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. జీవవైవిధ్యం, ప్రకృతి ఆధారిత క్రెడిట్లు మాత్రం ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉన్నాయి. అయితే ప్రకృతి పరిరక్షణకు అవసరమైన నిధులు భారీగా ఉన్నందున, రాబోయే సంవత్సరాల్లో ఈ మార్కెట్ల ప్రాధాన్యం పెరిగే అవకాశం ఉంది.

భవిష్యత్తులో అడవులు, నేల, నీరు, జీవవైవిధ్యం, వ్యవసాయం, సముద్ర పర్యావరణం వంటి ప్రకృతి వనరులకు ఆర్థిక విలువను కేటాయించే వ్యవస్థలు మరింత విస్తరించవచ్చు.

అయితే ఈ వ్యవస్థ విజయవంతం కావాలంటే ఒక విషయం మాత్రం తప్పనిసరి, కాగితాలపై పచ్చదనం కాదు.. నేలపై కనిపించే పర్యావరణ ఫలితమే అసలు విలువ.

అందుకే గ్రీన్ క్రెడిట్ భవిష్యత్తు కేవలం క్రెడిట్ల కొనుగోలు, అమ్మకాలలో ఉండదు. శాస్త్రీయ కొలత, సాంకేతికత, ధృవీకరణ, పర్యావరణ పునరుద్ధరణ, రైతుల ఆదాయం, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ, కార్పొరేట్ బాధ్యత, ఈ మొత్తం వ్యవస్థ కలిసే కొత్త “పచ్చ ఆర్థిక వ్యవస్థ”కు పునాది వేయవచ్చు