అమెరికా-చైనా వైరుధ్యాల నడుమ ‘మిడిల్ పవర్స్’ కీలక పాత్ర: విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ స్పష్టత!

అక్టోబర్ 4న న్యూఢిల్లీలోని ‘ది ఇంపీరియల్’ వేదికగా జరిగిన మ్యూనిచ్ సెక్యూరిటీ కాన్ఫరెన్స్ ముందస్తు సమావేశంలో మన విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ ప్రసంగిస్తూ ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాల్లో వస్తున్న గుణాత్మక మార్పులను విశ్లేషించారు. అమెరికా ఒంటరిగా నిర్ణయాలు తీసుకునే ఏకధ్రువ శైలికి ప్రాధాన్యమిస్తుండటం, మరోవైపు తయారీ రంగంలో చైనా ఆధిపత్యం పెరగడం ప్రపంచ ముఖచిత్రాన్ని మారుస్తోందని ఆయన తెలిపారు. ఇటువంటి ఉద్రిక్తతల సమయం లో ‘మిడిల్ పవర్స్’ (మధ్యస్థ శక్తులు) గా ఎదుగుతున్న దేశాలు ఆత్మనిర్భరతను సాధిస్తూనే, క్వాడ్ (Quad) మరియు బ్రిక్స్ (BRICS) వంటి భిన్న వేదికల ద్వారా సమతుల్య భాగస్వామ్యాలను నిర్వహిస్తున్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ‘మిడిల్ పవర్స్’ (Middle Powers) అంటే అగ్రరాజ్యాలైన అమెరికా, చైనాల స్థాయి మిలిటరీ లేదా ఆర్థిక ఆధిపత్యం లేకపోయినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేయగల బలమైన వ్యూహాత్మక స్థానం, ఆర్థిక వృద్ధి మరియు దౌత్య సామర్థ్యం కలిగిన దేశాలు. ఇవి ఏ ఒక్క కూటమికి గుడ్డిగా కట్టుబడి ఉండకుండా, అంతర్జాతీయ నియమాలను కాపాడటంలో మరియు వివాదాల పరిష్కారంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. భారత్, ఆస్ట్రేలియా, బ్రెజిల్, జపాన్ వంటి దేశాలు ఈ వర్గంలోకి వస్తాయి. రెండు అగ్రరాజ్యాల మధ్య వైరుధ్యాలు ముదిరినప్పుడు ప్రపంచ వ్యవస్థ కూలిపోకుండా స్థిరత్వాన్ని కాపాడటం ఈ మిడిల్ పవర్స్ ప్రధాన బాధ్యత.

భారత్‌ను ఒక ప్రముఖ మిడిల్ పవర్‌గా అభివర్ణించిన జైశంకర్, దేశీయంగా ఉన్న అపారమైన నైపుణ్యత  మరియు వేగవంతమైన ఆర్థిక వృద్ధి,  భారత్‌కు అంతర్జాతీయంగా బలమైన స్థానాన్ని కల్పిస్తున్నాయని తెలిపారు. చైనా తయారీ రంగాన్ని శాసిస్తున్న తరుణంలో, భారత్ తన సొంత తయారీ రంగంలో ఆత్మనిర్భరతను సాధించాల్సిన అత్యవసర పరిస్థితి ఉందని ఉద్ఘాటించారు. బహుళధ్రువ ప్రపంచంలో (Multipolar World) ఏ ఒక్క సూపర్ పవర్ పైనా పూర్తిగా ఆధారపడకుండా, స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానంతో ముందుకు సాగడమే భారత వ్యూహమని విశ్లేషించారు.

సాంకేతికత, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), సెమీకండక్టర్ తయారీ మరియు రక్షణ రంగాల్లో భారత్ మరియు యూరోపియన్ దేశాలు ఉమ్మడిగా ముందుకు సాగాలని జైశంకర్ పిలుపునిచ్చారు. అగ్రరాజ్యాల పోటీతో ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులు దెబ్బతింటున్న వేళ, భారత్-యూరప్ భాగస్వామ్యం సురక్షితమైన మరియు విశ్వసనీయమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందించగలదని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పంచుకోవడం ద్వారా ఇరు ప్రాంతాలు ఆర్థికంగా మరియు వ్యూహాత్మకంగా బలోపేతం అవుతాయని వివరించారు.

రష్యా-యుక్రెయిన్ యుద్ధంపై భారత వైఖరిని పునరుద్ఘాటిస్తూ, భారత్ ఏ పక్షం వహించకుండా రెండు దేశాలతోనూ నిర్మాణాత్మక చర్చలు జరుపుతోందని జైశంకర్ తెలిపారు. వివాదాల పరిష్కారానికి శాంతియుత సంభాషణలే ఏకైక మార్గమని నమ్ముతున్న భారత్, ప్రపంచ శాంతి కోసం ఒక దౌత్యవంతమైన వారధిగా వ్యవహరిస్తోందని చెప్పారు. బహుళధ్రువ ప్రపంచ క్రమంలో అంతర్జాతీయ సుస్థిరతను కాపాడటంలో మిడిల్ పవర్స్ పాత్ర రాబోయే రోజుల్లో మరింత కీలకం కానుందని ఆయన ముగించారు.