బెంగళూరు: భారత రక్షణ రంగంలో స్వదేశీ డ్రోన్‌ సాంకేతికత మరో ముందడుగు వేసింది. బెంగళూరుకు చెందిన న్యూ‌స్పేస్‌ రీసెర్చ్‌ అండ్‌ టెక్నాలజీస్‌ సంస్థ అభివృద్ధి చేస్తున్న దీర్ఘశ్రేణి దాడి డ్రోన్‌ ‘శేషనాగ్‌-150’కు సంబంధించి రాకెట్‌ సహాయంతో టేకాఫ్‌ అయ్యే సాంకేతికతను విజయవంతంగా పరీక్షించింది. గ్రైఫన్‌వర్క్స్‌ బృందం నిర్వహించిన ఈ పరీక్షతో సాధారణ రన్‌వేలు అందుబాటులో లేని ప్రాంతాల నుంచి కూడా డ్రోన్‌ను ప్రయోగించే అవకాశాలు పెరిగాయి.
రాకెట్‌ సాయంతో టేకాఫ్‌.. ప్రత్యేకత ఇదే!
సాధారణంగా విమానాలు, కొన్ని డ్రోన్లు గాల్లోకి ఎగరడానికి రన్‌వే లేదా ప్రత్యేక ప్రయోగ వేదిక అవసరమవుతుంది. అయితే రాకెట్‌ అసిస్టెడ్‌ టేకాఫ్‌ (RATO) సాంకేతికతలో అదనపు రాకెట్‌ బూస్టర్‌ ప్రారంభ దశలో అవసరమైన అదనపు థ్రస్ట్‌ను అందిస్తుంది. దీంతో తక్కువ దూరం ఉన్న ప్రదేశాల నుంచి లేదా సిద్ధం చేసిన రన్‌వేలు లేని ప్రాంతాల నుంచి ప్రయోగం సాధ్యమవుతుంది.
శేషనాగ్‌-150కు ఈ సాంకేతికతను జోడించడం వల్ల దాని ప్రయోగ విధానంలో మరింత సౌలభ్యం లభించనుంది. సంస్థ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, భారతదేశంలో దీర్ఘశ్రేణి వన్‌వే అటాక్‌ డ్రోన్‌ విభాగంలో ఇలాంటి రాకెట్‌ సహాయ టేకాఫ్‌ పరీక్ష ఇదే తొలిసారి.
1,000 కిలోమీటర్లకు పైగా పరిధి
శేషనాగ్‌-150 సుమారు 150 కిలోల తరగతికి చెందిన డ్రోన్‌. దీనికి 1,000 కిలోమీటర్లకు పైగా కార్యాచరణ పరిధి, ఐదు గంటలకు మించిన గాల్లో ఉండే సామర్థ్యం ఉన్నట్లు సంస్థ గతంలో వెల్లడించింది. దీర్ఘదూర లక్ష్యాలను చేరుకునేలా రూపొందించిన ఈ వ్యవస్థ, శత్రు ప్రాంతాలపై దాడి చేయడానికి ఉపయోగించే వన్‌వే అటాక్‌ డ్రోన్‌ విభాగానికి చెందుతుంది.
ఈ తరహా డ్రోన్లను లక్ష్యం వైపు పంపిన తర్వాత తిరిగి తీసుకురావడం ప్రధాన ఉద్దేశం కాదు. అందువల్ల వీటిని సంప్రదాయ నిఘా డ్రోన్లతో పోల్చి చూడలేం. వినియోగ విధానం, లక్ష్యాన్ని చేరుకునే సామర్థ్యం, వ్యవస్థ ఖర్చు వంటి అంశాలు వీటి ప్రాధాన్యాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
ఈ డ్రోన్‌కు 25–40 కిలోల పేలోడ్‌ సామర్థ్యం ఉన్నట్లు అందిన సమాచారం పేర్కొంటోంది. అయితే ఈ సామర్థ్యం, వార్‌హెడ్‌ వివరాలు, తాజా పరీక్షలో ఉపయోగించిన అమరికలపై పూర్తి సాంకేతిక వివరాలు బహిరంగంగా వెల్లడించలేదు.
పోఖ్రాన్‌ పరీక్ష తర్వాత మరో ముందడుగు
శేషనాగ్‌-150 గతంలో రాజస్థాన్‌లోని పోఖ్రాన్‌ ప్రాంతంలో సుమారు 720 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించినట్లు రక్షణ రంగానికి సంబంధించిన నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ప్రస్తుతం రాకెట్‌ సహాయంతో టేకాఫ్‌ పరీక్ష విజయవంతం కావడం దాని అభివృద్ధిలో మరో దశగా భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ తాజా పరీక్షలో డ్రోన్‌ 1,000 కిలోమీటర్ల పూర్తి పరిధిని పరీక్షించిందని అర్థం కాదు. రాకెట్‌ సహాయ ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని నిరూపించడం ఈ పరీక్షలోని ప్రధాన అంశం.
స్వదేశీ రక్షణ సాంకేతికతకు ప్రోత్సాహం
శేషనాగ్‌ వ్యవస్థను ఒకే డ్రోన్‌గా కాకుండా, పరస్పరం సమన్వయంతో పనిచేయగల డ్రోన్ల సమూహంలో భాగంగా అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఇలాంటి వ్యవస్థలను ‘స్వార్మ్‌ డ్రోన్లు’ అంటారు. ఒకే లక్ష్యంపై లేదా వేర్వేరు పనులపై అనేక డ్రోన్లు సమన్వయంతో పనిచేయడం వీటి ముఖ్య ఉద్దేశం.
స్వదేశీ సంస్థలు అభివృద్ధి చేసే ఇటువంటి సాంకేతికతలు భారత రక్షణ అవసరాలకు అనుగుణంగా వ్యవస్థలను రూపొందించుకునే అవకాశాన్ని పెంచుతాయి. అయితే ప్రయోగ పరీక్షలో విజయం సాధించడం ఒక్కటే పూర్తిస్థాయి కార్యాచరణ సిద్ధతకు నిదర్శనం కాదు. మరిన్ని పరీక్షలు, విశ్వసనీయత అంచనాలు, సైనిక అవసరాలకు అనుగుణమైన మూల్యాంకనం తర్వాతే వాటి వినియోగ సామర్థ్యంపై స్పష్టత వస్తుంది.
