వాతావరణ మార్పులకు చారిత్రకంగా ఎక్కువగా కారణమైన అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు తమ బాధ్యతలను గుర్తించాలని కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పీయూష్ గోయల్ అన్నారు. జర్మనీలోని బెర్లిన్ గ్లోబల్ డైలాగ్‌లో అక్టోబర్ 22న జరిగిన చర్చలో ఆయన యూరప్‌ దేశాల ఉద్గారాల చరిత్రను ప్రస్తావిస్తూ, వాతావరణ సంక్షోభానికి ఎవరు ఎక్కువగా కారణమయ్యారో ప్రశ్నించారు. ప్రపంచ జనాభాలో సుమారు 17 శాతం మంది భారతదేశంలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ప్రపంచ కార్బన్ ఉద్గారాల్లో భారత్ వాటా 3 శాతం కంటే తక్కువగా ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. యూరప్‌ జనాభా వాటాతో పోలిస్తే దాని చారిత్రక ఉద్గారాల ప్రభావం గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉందని విమర్శించారు.
భారత్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు కోట్లాది ప్రజల ఇంధన, ఆహార అవసరాలను తీర్చాల్సిన బాధ్యతను కూడా మోస్తున్నాయని గోయల్ వివరించారు. భారత్‌లో తలసరి కార్బన్ ఉద్గారాలు యూరప్‌తో పోలిస్తే చాలా తక్కువగా ఉన్నాయని, అయినప్పటికీ దేశం స్వచ్ఛ ఇంధన కార్యక్రమాలను వేగంగా విస్తరిస్తోందని తెలిపారు. పరిశ్రమలను పర్యావరణహితంగా మార్చేందుకు కూడా చర్యలు తీసుకుంటున్నట్లు చెప్పారు. వాతావరణ మార్పులపై పోరాటంలో ప్రతి దేశం బాధ్యత వహించాల్సిందేనని, అయితే అన్ని దేశాలపై ఒకే విధమైన బాధ్యతలు విధించడం సమంజసం కాదన్నది భారత్ వాదనగా ఆయన ప్రసంగం స్పష్టం చేసింది.
2015 పారిస్‌ వాతావరణ ఒప్పందంలో అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఏటా 100 బిలియన్ డాలర్ల వాతావరణ ఆర్థిక సహాయం అందిస్తామని ఇచ్చిన హామీని కూడా గోయల్ ప్రస్తావించారు. ఆర్థిక సహాయంతో పాటు అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని బదిలీ చేయడంలోనూ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు తగిన స్థాయిలో ముందుకు రావడం లేదని విమర్శించారు. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి, విపత్తులను ఎదుర్కోవడానికి, స్వచ్ఛ ఇంధన రంగంలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఈ నిధులు ఎంతో అవసరమని ఆయన పేర్కొన్నారు.
యూరోపియన్ యూనియన్ అమలు చేస్తున్న కార్బన్ బోర్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం (CBAM)పైనా గోయల్ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. ఈ విధానం ప్రకారం కొన్ని అధిక కార్బన్ ఉద్గారాలున్న వస్తువులను యూరప్‌కు దిగుమతి చేసుకునే సంస్థలు వాటిలో అంతర్లీనంగా ఉన్న ఉద్గారాలకు అనుగుణంగా కార్బన్ ఖర్చులను భరించాల్సి ఉంటుంది. ఈ విధానం “సామాన్యమైన కానీ భిన్నమైన బాధ్యతలు” అనే పారిస్‌ ఒప్పంద సూత్రాన్ని ఎంతవరకు గుర్తిస్తోందని ఆయన ప్రశ్నించారు. ముఖ్యంగా ఉక్కు, అల్యూమినియం, సిమెంట్ వంటి రంగాల్లో భారతీయ ఎగుమతిదారులకు అదనపు ఖర్చులు ఏర్పడే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనను భారత్ ఇప్పటికే వ్యక్తం చేస్తోంది.
గోయల్ వ్యాఖ్యలతో అంతర్జాతీయ వాతావరణ చర్చల్లో అభివృద్ధి చెందిన దేశాల చారిత్రక బాధ్యత, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఆర్థిక సహాయం, వాణిజ్యంపై పర్యావరణ నిబంధనల ప్రభావం వంటి అంశాలు మరోసారి చర్చకు వచ్చాయి. ఒకవైపు ప్రపంచ ఉద్గారాలను తగ్గించాల్సిన అవసరం ఉండగా, మరోవైపు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు తమ ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచాల్సిన బాధ్యతను కూడా విస్మరించలేవు. అందువల్ల వాతావరణ విధానాలు దేశాల చారిత్రక ఉద్గారాలు, ఆర్థిక సామర్థ్యం, అభివృద్ధి అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలన్న భారత్ అభిప్రాయం బెర్లిన్ వేదికపై మరోసారి ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
