మక్కా ఒప్పందానికి అసలు పరీక్ష ఇదేనా? సౌదీపై హౌతీ ముప్పు.. పాకిస్థాన్ ముందు ‘మిత్రధర్మం’ సంకటం

మక్కాలో సంతకం చేసిన ఒప్పందం.. “ఒకరిపై దాడి అంటే ముగ్గురిపై దాడి” అనే ప్రతిజ్ఞ.. కానీ ఇప్పుడు ఆ మాటలను చేతల్లో చూపించాల్సిన పరిస్థితి. సౌదీ అరేబియాపై యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ దాడులు పెరుగుతున్న వేళ, పాకిస్థాన్‌కు ఒక క్లిష్టమైన భౌగోళిక-రాజకీయ పరీక్ష ఎదురైంది. సౌదీకి మిత్రుడిగా నిలవాలా? ఇరాన్‌తో ఉన్న దౌత్య సంబంధాలను కాపాడుకుంటూ మధ్యవర్తిగా కొనసాగాలా? అనే ప్రశ్న ఇస్లామాబాద్‌ను వెంటాడుతోంది.

మక్కాలో కుదిరిన ఒప్పందం ఏంటి?

2026 ఆగస్టు 7న సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్, టర్కియేలు మక్కాలో Makkah Joint Defence Agreement పై సంతకాలు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం మూడు దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, దాన్ని మిగిలిన దేశాలపై జరిగిన దాడిగానే పరిగణించే విధంగా పరస్పర రక్షణ సూత్రాన్ని ప్రకటించారు. అయితే ఒప్పందంలో సైనిక సహాయం ఎలా, ఎప్పుడు అమలు చేయాలన్న పూర్తి వివరాలు బహిరంగంగా వెల్లడించలేదు.

ఆగస్టు 31న ఇస్తాంబుల్‌లో మూడు దేశాల విదేశాంగ, రక్షణ మంత్రులు, సైనికాధిపతులు సమావేశమై ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించిన Strategic Political and Defence Committeeను ముందుకు తీసుకెళ్లారు. అంటే మక్కా ఒప్పందం కేవలం ప్రకటనగా కాకుండా దాని అమలు విధానాన్ని రూపొందించే దశలోకి వెళ్లింది.

ఇప్పుడు అసలు సమస్య మొదలైంది

సెప్టెంబర్‌లో యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ ఉద్యమం సౌదీ లక్ష్యాలపై దాడులను తీవ్రతరం చేసింది. సెప్టెంబర్ 15న సౌదీ అరేబియా మక్కా, జెడ్డా సహా పలు ప్రాంతాల్లో భద్రతా హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. చమురు మౌలిక వసతులు, కీలక రవాణా మార్గాలపై కూడా దాడుల ముప్పు పెరిగింది.

మరోవైపు, సెప్టెంబర్ 16న సౌదీ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ బలగాలు మక్కాకు దక్షిణంగా వచ్చిన హౌతీ డ్రోన్‌ను అడ్డుకున్నట్లు ప్రకటించాయి. మక్కా భద్రత తమకు “రెడ్ లైన్” అని సౌదీ స్పష్టం చేసింది. అయితే హౌతీలు మక్కాను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారన్న ఆరోపణను తిరస్కరించారు.

ఇక్కడే మక్కా ఒప్పందం ప్రాధాన్యం పెరిగింది.

“దాడి జరిగితే స్పందిస్తాం”.. కానీ ఎలా?

పాకిస్థాన్ ఇప్పటికే హౌతీ దాడులపై సౌదీకి మద్దతు ప్రకటించింది. అయితే సెప్టెంబర్ 10న పాకిస్థాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ మక్కా ఒప్పందం కింద తక్షణ సైనిక చర్యపై ఎలాంటి చర్చ జరగలేదని స్పష్టం చేసింది. అదే సమయంలో ఒప్పందానికి పాకిస్థాన్ కట్టుబడి ఉందని తెలిపింది.

ఇదే ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది:

మక్కా ఒప్పందం నిజంగా సైనిక కూటమిగా పనిచేస్తుందా? లేక సంక్షోభ సమయంలో ప్రధానంగా రాజకీయ, దౌత్య సహకారానికే పరిమితమవుతుందా?

ఇప్పటివరకు లభిస్తున్న సమాచారం ప్రకారం పాకిస్థాన్ సౌదీకి రాజకీయ మద్దతు ఇస్తూనే, ప్రత్యక్ష యుద్ధంలోకి దూకకుండా దౌత్య మార్గాన్ని కొనసాగిస్తోంది.

పాకిస్థాన్‌కు ఇరాన్ ఎందుకు కీలకం?

ఇక్కడే ఇస్లామాబాద్‌కు మరో చిక్కు ఉంది. హౌతీలకు ఇరాన్ మద్దతు ఉందని సౌదీ, అమెరికా తదితర దేశాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో పాకిస్థాన్ ఇరాన్‌తో తన సరిహద్దును పంచుకుంటుంది. అంతేకాదు, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు ఇరాన్‌తో దౌత్యపరంగా మాట్లాడుతున్న దేశాల్లో పాకిస్థాన్ కూడా ఉంది.

అంటే సౌదీకి బహిరంగ సైనిక మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా పాకిస్థాన్ ఇరాన్‌తో తన మధ్యవర్తిత్వ పాత్రను కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. కానీ సౌదీపై దాడులు పెరిగినప్పుడు మౌనంగా ఉండటం మక్కా ఒప్పందం విశ్వసనీయతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తవచ్చు. ఇదే పాకిస్థాన్ ఎదుర్కొంటున్న అసలు దౌత్య సమీకరణం.

సౌదీకి పాకిస్థాన్ ఎందుకు అవసరం?

సౌదీ అరేబియాకు భారీ ఆర్థిక శక్తి, చమురు వనరులు ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత ప్రాంతీయ పరిస్థితుల్లో భద్రతా భాగస్వామ్యాల ప్రాధాన్యం పెరిగింది. మరోవైపు పాకిస్థాన్‌కు పెద్ద సైనిక వ్యవస్థ ఉంది. టర్కియేకు కూడా ప్రాంతీయంగా కీలకమైన సైనిక సామర్థ్యాలు ఉన్నాయి.

ఈ మూడు దేశాల కలయిక వెనుక ఉన్న ఆలోచన సామూహిక నిరోధక శక్తిని (collective deterrence) పెంచడం. సౌదీ అధికారిక ప్రకటన కూడా ఒప్పందం లక్ష్యం దూకుడు చర్య కాదని, ఏదైనా దాడిని నిరోధించేందుకు సామూహిక రక్షణను బలోపేతం చేయడమేనని పేర్కొంది.

కానీ మక్కా దాడి జరిగితే?

ఇదే ఇప్పుడు అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న ప్రశ్న.

మక్కా ఇస్లాం మతంలో అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశం. అక్కడికి ముప్పు ఏర్పడితే రాజకీయ ఒత్తిడి మాత్రమే కాదు, మతపరమైన భావోద్వేగాలు కూడా తీవ్రంగా ప్రభావితం కావచ్చు. ఇటీవల మక్కా సమీపంలో డ్రోన్‌ను అడ్డుకున్న ఘటనతో ఈ ప్రశ్న మరింత ముందుకు వచ్చింది.

అయితే ఒప్పందం ఉందని చెప్పడం ఒకటి.. దాని కింద తక్షణ సైనిక చర్య చేపట్టడం మరో విషయం. ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్ అధికారిక వైఖరి సైనిక చర్య కంటే దౌత్యం, నిరోధం, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తత తగ్గింపుపైనే ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.

ఇక ముందు ఏం జరుగుతుంది?

మక్కా ఒప్పందం ఇప్పుడు కేవలం ఒక దౌత్య పత్రం కాదు. సౌదీపై హౌతీ దాడులు కొనసాగితే, ఈ కూటమి ఎంతవరకు ఆచరణలో పనిచేస్తుందో తేల్చే తొలి పెద్ద పరీక్షగా ఇది మారవచ్చు.

ఒకవైపు సౌదీకి తన భద్రతపై స్పష్టమైన హామీ కావాలి. మరోవైపు పాకిస్థాన్ ఇరాన్‌తో తన దౌత్య సంబంధాలను పూర్తిగా దెబ్బతీయాలని కోరుకోవడం లేదు. టర్కియే కూడా ఈ ఒప్పందం ఇరాన్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్నది కాదని స్పష్టం చేసింది.

అందుకే రాబోయే రోజుల్లో అసలు ప్రశ్న “పాకిస్థాన్ సౌదీ కోసం యుద్ధంలోకి దిగుతుందా?” అనేది మాత్రమే కాదు.

అంతకంటే పెద్ద ప్రశ్న “మక్కాలో చేసిన ‘ఒకరిపై దాడి అందరిపై దాడి’ అనే ప్రతిజ్ఞను, యుద్ధం అంచున ఉన్న మధ్యప్రాచ్యంలో ఈ మూడు దేశాలు ఎంతవరకు ఆచరణలోకి తీసుకురాగలవు?” మధ్యప్రాచ్యంలో ఇప్పటికే మారుతున్న శక్తి సమీకరణాల మధ్య, ఈ ప్రశ్నకు వచ్చే సమాధానం మక్కా ఒప్పందం భవిష్యత్తును మాత్రమే కాదు.. సౌదీ–పాకిస్థాన్–టర్కియే త్రికోణం ప్రాంతీయ భద్రతలో ఎంత ప్రభావవంతమైన శక్తిగా మారుతుందో కూడా నిర్ణయించవచ్చు.