న్యూయార్క్: కోవిడ్-19 మహమ్మారి ప్రపంచాన్ని కుదిపేసి ఆరేళ్లు గడిచినా.. దాని ప్రభావాలు, ముఖ్యంగా భవిష్యత్లో మరో మహమ్మారి వస్తే ప్రపంచం ఎంత సిద్ధంగా ఉందన్న ప్రశ్న మాత్రం ఇంకా ముందే ఉంది. లక్షలాది ప్రాణాలను బలిగొన్న కరోనా వైరస్ ఆరోగ్య వ్యవస్థలను తీవ్రంగా దెబ్బతీయడంతో పాటు ఆర్థిక వ్యవస్థలను కుదేలు చేసింది. వ్యాక్సిన్లు, పరీక్షలు, చికిత్సలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ వాటిని అన్ని దేశాలు సమానంగా పొందలేకపోయాయి. ఈ అనుభవాల నేపథ్యంలో తదుపరి మహమ్మారిని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రపంచ దేశాలు కొత్త వ్యవస్థలను నిర్మించాల్సిన అవసరాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి మరోసారి గుర్తుచేసింది.
వైరస్కు సరిహద్దులు ఉండవు
ఒక దేశంలో ప్రారంభమైన అంటువ్యాధి కొన్ని గంటల్లోనే ఇతర దేశాలకు చేరే పరిస్థితి ప్రస్తుతం ఉంది. అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలు, వాణిజ్యం, ప్రజల రాకపోకలు పెరగడంతో వైరస్ల వ్యాప్తి వేగం కూడా పెరిగింది. అందుకే ఒక దేశం మాత్రమే తనను తాను రక్షించుకోవడం సరిపోదని ఐక్యరాజ్యసమితి చెబుతోంది. వ్యాధి పుట్టుకను ముందుగానే గుర్తించడం, సమాచారాన్ని వేగంగా పంచుకోవడం, వైరస్ నమూనాలపై పరిశోధన, వ్యాక్సిన్లు, డయాగ్నస్టిక్స్, ఔషధాల తయారీ సామర్థ్యాలను విస్తరించడం వంటి చర్యలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సమన్వయంతో జరగాల్సి ఉంటుంది.
కోవిడ్లో బయటపడిన అసమానతలు
కరోనా సమయంలో ధనిక దేశాలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య ఆరోగ్య వనరుల విషయంలో ఉన్న అంతరం స్పష్టంగా కనిపించింది. వ్యాక్సిన్లు, పరీక్షా కిట్లు, చికిత్సలు మాత్రమే కాకుండా వైద్య సిబ్బంది, పరిశోధనా సామర్థ్యం, నిధులు వంటి అంశాల్లోనూ దేశాల మధ్య భారీ తేడాలు కనిపించాయి. భవిష్యత్ మహమ్మారుల్లో ఈ అసమానతలు మళ్లీ సమస్యగా మారకుండా పేద, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ఆరోగ్య వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
WHO పాండమిక్ ఒప్పందంపై ఆశలు
భవిష్యత్ మహమ్మారులను ఎదుర్కొనేందుకు ప్రపంచ దేశాలు ముందడుగు వేశాయి. 2025 మేలో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) పాండమిక్ అగ్రిమెంట్ను ఆమోదించింది. ఇది మహమ్మారుల నివారణ, సన్నద్ధత, స్పందన కోసం రూపొందించిన తొలి బంధనాత్మక అంతర్జాతీయ ఒప్పందంగా UN News పేర్కొంది.
అయితే ఒప్పందం ఆమోదంతో ప్రక్రియ పూర్తికాలేదు. వైరస్ నమూనాలు, జన్యు సమాచారాన్ని పంచుకోవడం, వాటి ఆధారంగా అభివృద్ధి చేసే వ్యాక్సిన్లు, పరీక్షలు, చికిత్సలు అవసరమైన దేశాలకు అందేలా చేయడానికి సంబంధించిన Pathogen Access and Benefit-Sharing (PABS) అనుబంధంపై దేశాలు ఇంకా అంగీకరించాల్సి ఉంది. ఆ అనుబంధం ఆమోదం పొందిన తర్వాత ఒప్పందం సంతకాలు, దేశాల స్థాయి ఆమోద ప్రక్రియకు వెళ్లనుంది. చట్టబద్ధంగా అమల్లోకి రావడానికి 60 దేశాల ర్యాటిఫికేషన్ అవసరం.
మూడు దశల్లో సన్నద్ధత
తదుపరి మహమ్మారికి ప్రపంచం ప్రధానంగా మూడు అంశాలపై దృష్టి పెట్టాలని UN చెబుతోంది. మొదటిది.. వ్యాధులు పెద్ద ఎత్తున వ్యాప్తి చెందకముందే వాటిని గుర్తించి నియంత్రించడం. రెండోది.. పరిశోధన, వైద్య సిబ్బంది, ఆసుపత్రులు, ఔషధాలు, వ్యాక్సిన్ తయారీ వంటి రంగాల్లో ముందుగానే తగిన సామర్థ్యాలను సిద్ధం చేయడం. మూడోది.. మహమ్మారి వచ్చినప్పుడు అత్యవసర వైద్య సేవలతో పాటు సాధారణ ఆరోగ్య సేవలు కూడా కొనసాగించేలా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం.
AI కూడా కీలక సాధనంగా మారనుందా?
కొత్త సాంకేతికతలు కూడా మహమ్మారి సన్నద్ధతలో కీలక పాత్ర పోషించవచ్చని UN పేర్కొంది. ముఖ్యంగా కృత్రిమ మేధస్సు ద్వారా వ్యాధుల వ్యాప్తికి సంబంధించిన డేటాను వేగంగా విశ్లేషించడం, అసాధారణ ఆరోగ్య సంకేతాలను గుర్తించడం, వ్యాధి ముప్పులను ముందుగానే గుర్తించడంలో సహాయం పొందవచ్చు. అయితే ఇందుకోసం నాణ్యమైన డేటా, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది, బాధ్యతాయుతమైన సాంకేతిక వినియోగం అవసరం.
2026లో మరో కీలక అడుగు
2026 సెప్టెంబర్ 25న ఐక్యరాజ్యసమితి 81వ జనరల్ అసెంబ్లీ సందర్భంగా మహమ్మారి నివారణ, సన్నద్ధత, స్పందనపై ప్రత్యేక ఉన్నతస్థాయి సమావేశం నిర్వహించింది. ప్రపంచ దేశాలు అంతర్జాతీయ సమన్వయం, నిధులు, వైద్య సామగ్రికి సమాన ప్రాప్యత వంటి అంశాలపై చర్చించాయి. UN జనరల్ అసెంబ్లీ అధ్యక్షుడు ఖలీలుర్ రహ్మాన్ మాట్లాడుతూ.. కోవిడ్ అనుభవాలను మరచిపోకుండా వాటి నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని అన్నారు.
అసలు లక్ష్యం ఒక్కటే..
తదుపరి మహమ్మారి ఎప్పుడు వస్తుందో ఖచ్చితంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. కానీ అది వచ్చినప్పుడు ప్రపంచం ఎలా స్పందించాలన్నది మాత్రం ఇప్పటి నుంచే నిర్ణయించుకోవచ్చు. బలమైన ఆరోగ్య వ్యవస్థలు, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, వేగవంతమైన సమాచార మార్పిడి, వ్యాక్సిన్లు మరియు ఔషధాల తయారీ సామర్థ్యం, సమానమైన వైద్య ప్రాప్యత, స్థిరమైన నిధులు ఉంటే మహమ్మారి ప్రభావాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
కోవిడ్-19 ప్రపంచానికి ఇచ్చిన ప్రధాన పాఠం ఇదే.. మహమ్మారి మొదలైన తర్వాత సిద్ధం కావడం కాదు.. మహమ్మారి రాకముందే సిద్ధంగా ఉండాలి.
Source: United Nations News.
