టోక్యో: అంతరిక్ష పరిశోధనలో జపాన్‌ మరో కీలక ముందడుగు వేసింది. అంగారక గ్రహానికి చెందిన ఉపగ్రహం ఫోబోస్‌ (Phobos) పై పరిశోధనలు చేసి, అక్కడి మట్టి, రాతి నమూనాలను భూమికి తీసుకురావాలనే లక్ష్యంతో రూపొందించిన మార్టియన్ మూన్స్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ (MMX) అంతరిక్ష నౌకను అక్టోబర్‌ 20న ప్రయోగించింది. జపాన్‌ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ JAXA ఆధ్వర్యంలో సాగుతున్న ఈ ఐదేళ్ల మిషన్‌ విజయవంతమైతే, అంగారకుడి ఉపగ్రహం నుంచి నమూనాలను భూమికి తీసుకొచ్చే తొలి యాత్రగా చరిత్ర సృష్టించనుంది.
ఫోబోస్‌ నుంచి నమూనాల సేకరణే లక్ష్యం
అంగారకుడికి ఫోబోస్‌, డీమోస్‌ (Deimos) అనే రెండు సహజ ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఫోబోస్‌ పెద్దది, అంగారకుడికి దగ్గరగా ఉంటుంది. బంగాళాదుంప ఆకారాన్ని పోలిన ఈ ఉపగ్రహం సుమారు 22 కిలోమీటర్ల పరిమాణంలో ఉంటుంది. ఇప్పటివరకు అంతరిక్ష నౌకలు అంగారకుడిపైకి చేరినా, దాని ఉపగ్రహాలపైకి వెళ్లి అక్కడి నమూనాలను సేకరించి భూమికి తీసుకురావడం మాత్రం జరగలేదు.
సుమారు 5 టన్నుల బరువున్న MMX నౌక వచ్చే ఏడాది అంగారకుడి పరిసరాలకు చేరుకుంటుందని అంచనా. అక్కడ ఫోబోస్‌ను పరిశీలించి, దాని ఉపరితలంపై సురక్షితంగా దిగేందుకు అనువైన ప్రాంతాన్ని గుర్తించనుంది. అనంతరం అక్కడి నుంచి కనీసం 10 గ్రాముల మట్టి, రాతి పదార్థాలను సేకరించి భూమికి తీసుకురావడం లక్ష్యం. ఈ నమూనాలు 2031లో భూమికి చేరేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు.
ఉపరితలాన్ని పరిశీలించనున్న ‘ఇడెఫిక్స్‌’ రోవర్‌
ఈ మిషన్‌లో మరో ఆసక్తికర అంశం ఇడెఫిక్స్‌ (Idefix) అనే చిన్న రోవర్‌. ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ సహకారంతో అభివృద్ధి చేసిన ఈ రోవర్‌ ఫోబోస్‌ ఉపరితలంపైకి దిగి, అక్కడి నేల స్వభావం, రాళ్లు, భూభాగ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తుంది. మైక్రోవేవ్‌ ఓవెన్‌ పరిమాణంలో ఉండే ఈ రోవర్‌ తక్కువ గురుత్వాకర్షణ కారణంగా దిగిన తర్వాత కొంతసేపు ఎగిరి, చివరకు స్థిరపడేలా రూపొందించారు.
ఫోబోస్‌పై మట్టి చాలా మెత్తగా ఉండే ప్రాంతాలు లేదా పెద్ద రాళ్లు ఉన్న ప్రదేశాల్లో ప్రధాన నౌక దిగితే ప్రమాదం తలెత్తే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇడెఫిక్స్‌ సుమారు 100 రోజులపాటు ఉపరితలాన్ని పరిశీలించి, నమూనాల సేకరణకు అనువైన ప్రదేశాన్ని గుర్తించడంలో సహాయపడనుంది. ప్రధాన నౌక 2028 లేదా 2029లో ఫోబోస్‌పైకి దిగి నమూనాలను సేకరించేందుకు ప్రణాళిక ఉంది.
శాస్త్రవేత్తలకు ఎందుకింత ఆసక్తి?
ఫోబోస్‌, డీమోస్‌ ఎలా ఏర్పడ్డాయన్నది ఇప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలకు పూర్తిగా తెలియని ప్రశ్న. ఈ ఉపగ్రహాలు ఒకప్పుడు స్వతంత్ర గ్రహశకలాలుగా ఉండి, అంగారకుడి గురుత్వాకర్షణలో చిక్కుకున్నాయా? లేక అంగారకుడిని భారీ అంతరిక్ష వస్తువు ఢీకొట్టినప్పుడు ఏర్పడిన శకలాల నుంచి పుట్టాయా? అనే రెండు ప్రధాన సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి.
ఫోబోస్‌ నుంచి సేకరించిన నమూనాలను భూమిపై ఆధునిక ప్రయోగశాలల్లో విశ్లేషించడం ద్వారా ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లభించే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా అంగారకుడి చరిత్ర, సౌర కుటుంబం ప్రారంభ దశలో గ్రహాలు, ఉపగ్రహాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి, నీరు మరియు జీవానికి అవసరమైన సేంద్రీయ పదార్థాలు ఎలా వ్యాపించాయి వంటి అంశాలపై కూడా కొత్త ఆధారాలు దొరకవచ్చు.
అంతర్జాతీయ సహకారంతో భారీ ప్రయోగం
సుమారు 578 మిలియన్‌ డాలర్ల వ్యయంతో చేపట్టిన ఈ మిషన్‌లో జపాన్‌తో పాటు అమెరికా అంతరిక్ష సంస్థ NASA, ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ అంతరిక్ష సంస్థలు, యూరోపియన్‌ స్పేస్‌ ఏజెన్సీ సహకరిస్తున్నాయి. ఫోబోస్‌ పరిశోధనతో పాటు డీమోస్‌ను కూడా దూరం నుంచి పరిశీలించనున్నారు. 2030లో భూమివైపు తిరుగు ప్రయాణం ప్రారంభించి, 2031లో నమూనాలను భూమికి అందించాలన్నది ప్రణాళిక.
ఈ మిషన్‌ విజయవంతమైతే అంగారకుడి పరిసరాలపై శాస్త్రవేత్తల అవగాహన మరింత పెరగడంతో పాటు, భవిష్యత్తులో అంగారకుడిపైకి మనుషులను పంపే యాత్రలకు అవసరమైన సమాచారాన్ని అందించవచ్చు.
