దేశీయంగా కీలక ఖనిజాల (Critical Minerals) లభ్యతను పెంచడం మరియు స్వదేశీ బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ పరిశ్రమను ప్రోత్సహించే దిశగా భారత ప్రభుత్వం సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీల వ్యర్థాల నుండి తయారయ్యే ‘బ్లాక్ మాస్’ (Black Mass) ఎగుమతులపై తక్షణమే నిషేధం విధిస్తూ కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ అధికారిక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
పాత లేదా పనికిరాని లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలను ముక్కలు (Shredding) చేసినప్పుడు లభించే ఈ నల్లటి పొడిలో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు (EV) మరియు ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల తయారీకి అత్యంత కీలకమైన లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ మరియు మాంగనీస్ వంటి విలువైన ఖనిజాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. ఈ ఖనిజాలను విదేశాలకు ముడిసరుకు రూపంలో పంపకుండా, దేశీయంగానే శుద్ధి చేసి తిరిగి వినియోగించుకోవాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇందుకోసం కీలక ఖనిజాల రీసైక్లింగ్ రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు ప్రభుత్వం ఇప్పటికే రూ. 1,500 కోట్ల (15 బిలియన్ రూపాయలు) ప్రత్యేక ప్రోత్సాహక పథకాన్ని (Incentive Scheme) కూడా అమలు చేస్తోంది.
మరోవైపు, వాణిజ్య విశ్లేషణ సంస్థ ‘గ్లోబల్ ట్రేడ్ రీసెర్చ్ ఇనిషియేటివ్’ (GTRI) గణాంకాల ప్రకారం, గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత్ నుండి ఈ ‘బ్లాక్ మాస్’ ఎగుమతులు అసలు జరగలేదని తెలుస్తోంది. అయినప్పటికీ, భవిష్యత్తులో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వినియోగం పెరిగే కొద్దీ వెలువడే బ్యాటరీ వ్యర్థాల నుండి విలువైన ఖనిజాలు విదేశాలకు తరలిపోకుండా ముందుజాగ్రత్తగా కేంద్రం ఈ నిషేధం విధించింది. ఈ నిర్ణయం ద్వారా భారత్ విదేశీ ఖనిజ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకుని, క్లీన్ ఎనర్జీ రంగంలో స్వావలంబన సాధించేందుకు మార్గం సుగమమైంది.
