ఉదయాన్నే టూత్‌పేస్ట్‌తో పళ్లు తోముకున్న వెంటనే లేదా పుదీనా (Mint) ఫ్లేవర్ ఉన్న చూయింగ్ గమ్ తిన్న తర్వాత సాధారణ నీళ్లు తాగితే, ఆ నీళ్లు ఒక్కసారిగా మంచు గడ్డలా విపరీతంగా చల్లగా అనిపిస్తాయి. నిజానికి ఆ నీటి ఉష్ణోగ్రతలో ఎలాంటి మార్పు ఉండదు, మన నోటి ఉష్ణోగ్రత కూడా అకస్మాత్తుగా పడిపోదు. అయినప్పటికీ అంతటి చల్లదనం ఎందుకు అనుభూతి చెందుతామనే దాని వెనుక ఆసక్తికరమైన నాడీ శాస్త్ర (Neuroscience) కారణం దాగి ఉంది. పుదీనాలో ఉండే ‘మెంతోల్’ (Menthol) అనే రసాయన సమ్మేళనం మన నాడీ వ్యవస్థను ఒక రకమైన భ్రమకు గురిచేయడమే దీనికి ప్రధాన కారణం.
మన చర్మం మరియు నోటి లోపలి కణజాలాల్లోని ఇంద్రియ నాడీ చివరలలో (Sensory Nerve Endings) ఉష్ణోగ్రతలను గుర్తించే ప్రత్యేక ప్రోటీన్లు ఉంటాయి. వీటిని ‘ట్రాన్సియెంట్ రిసెప్టర్ పొటెన్షియల్’ (TRP) ఛానెల్స్ అంటారు. వీటిలో చల్లదనాన్ని గుర్తించే అత్యంత కీలకమైన ప్రోటీన్ TRPM8. సాధారణంగా మనం చల్లని వస్తువులను తాకినప్పుడు లేదా చల్లని నీరు తాగినప్పుడు మాత్రమే ఈ TRPM8 ఛానెల్ తెరుచుకుని, మెదడుకు చల్లదనానికి సంబంధించిన విద్యుత్ సంకేతాలను (Electrical Signals) పంపుతుంది. అయితే, మెంతోల్ అణువులకు కూడా ఈ TRPM8 ప్రోటీన్‌ను నేరుగా ఉత్తేజపరిచే సామర్థ్యం ఉంది.
మనం పుదీనా లేదా మెంతోల్ ఉన్న పదార్థాలను తీసుకున్నప్పుడు, మెంతోల్ అణువులు నేరుగా TRPM8 రిసెప్టర్‌తో బంధం ఏర్పరచుకుని ఆ ఛానెల్‌ను తెరుస్తాయి. దీనివల్ల నాడీ కణాల్లో అయాన్ల ప్రవాహం మొదలై, ‘ఇక్కడ విపరీతమైన చలిగా ఉంది’ అనే సంకేతాలు మెదడుకు చేరుతాయి. అంటే, భౌతికంగా చల్లదనం లేకపోయినా మెంతోల్ మన శరీరంలోని ‘కోల్డ్ బటన్’ను నొక్కుతుంది. ఆ వెంటనే మనం కాస్త చల్లగా ఉండే సాధారణ నీటిని తాగినప్పుడు, నీటి సహజ ఉష్ణోగ్రత మరియు మెంతోల్ ప్రేరేపించిన నాడీ సంకేతాలు రెండూ కలిసి మెదడుకు రెట్టింపు స్థాయిలో ‘చల్లని’ అనుభూతిని కలిగిస్తాయి. ఇటీవలి క్రయో-ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ (Cryo-EM) అధ్యయనాలు సైతం భౌతిక చల్లదనం మరియు మెంతోల్ రెండూ TRPM8 ఛానెల్ ఆకృతిలో మార్పులు తీసుకురావడం ద్వారా ఈ అనుభూతిని కలిగిస్తాయని మరింత స్పష్టంగా నిరూపించాయి.
