యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA) ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రయోగించిన ‘యూక్లిడ్’ (Euclid) అంతరిక్ష టెలిస్కోప్ విశ్వ అధ్యయనంలో ఒక అద్భుత మైలురాయిని ఆవిష్కరించింది. 2023 మధ్యలో అంతరిక్షంలోకి వెళ్లిన ఈ టెలిస్కోప్, సుమారు 13 నెలల పాటు సేకరించిన మొట్టమొదటి భారీ డేటా నిధిని (‘DR1-Foundation’) శాస్త్రవేత్తలు అధికారికంగా విడుదల చేశారు. 9,500 నిండు చంద్రుల విస్తీర్ణంతో సమానమైన ఆకాశ భాగాన్ని పరిశీలించి, 100 కోట్లకు పైగా ఖగోళ వస్తువుల కాంతిని బంధించడం ద్వారా ఇప్పటివరకు ఎన్నడూ లేని విధంగా విశ్వం యొక్క అత్యంత విస్తృతమైన 3D మ్యాప్ (3D Map of the Universe) నిర్మాణానికి యూక్లిడ్ బలమైన పునాది వేసింది.
దాదాపు 1.7 మిలియన్ జీబీ (1.7 పెటాబైట్లు) పరిమాణం గల ఈ తొలి విడత డేటాలో 90 కోట్లకు (900 Million) పైగా గెలాక్సీలు, సుదూర గెలాక్సీల అత్యంత ప్రకాశవంతమైన కేంద్రాలుగా పిలువబడే 6 కోట్లకు పైగా క్వాజార్లు (Quasars), మరియు 16 కోట్లకు పైగా ఖగోళ వనరుల స్పెక్ట్రా వివరాలు నమోదయ్యాయి. ముఖ్యంగా, విశ్వంలోని కనిపించని కృష్ణ పదార్థం (Dark Matter) మరియు కృష్ణ శక్తి (Dark Energy) రహస్యాలను ఛేదించడానికి ఉపయోగపడే 15,000 స్ట్రాంగ్ గ్రావిటేషనల్ లెన్సింగ్ (Strong Gravitational Lensing) వ్యవస్థలను ఇందులో గుర్తించారు. గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో గ్రావిటేషనల్ లెన్స్‌లను ఒకేసారి గుర్తించడం ఖగోళ శాస్త్ర చరిత్రలోనే ఒక రికార్డు.
ప్రస్తుతం విడుదలైన ఈ డేటా యూక్లిడ్ సర్వే చేయబోయే మొత్తం ఆకాశ విస్తీర్ణంలో కేవలం 14 శాతం మాత్రమేనని, 2027 మధ్యలో పూర్తిస్థాయి ‘డేటా రిలీజ్ 1’ (Full DR1) అందుబాటులోకి వస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు. భూమి వాతావరణపు అడ్డంకులు లేకుండా అంతరిక్షం నుండి యూక్లిడ్ తీసిన హోరోలోజియం సూపర్‌క్లస్టర్ (Horologium Supercluster), మెస్సియర్ 81 గెలాక్సీ సమూహపు అత్యంత స్పష్టమైన చిత్రాలు మరియు స్పెక్ట్రోస్కోపీ విశ్లేషణలు విశ్వం ఎలా విస్తరిస్తోంది, గెలాక్సీలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి అనే కీలక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వనున్నాయని ఈసా సైన్స్ డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ కరోల్ ముండెల్ పేర్కొన్నారు.
