భారత్‌లో తొలి LNG రైలు ప్రారంభం.. రైల్వేల్లో ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనానికి కొత్త అడుగు

అహ్మదాబాద్: భారత రైల్వేల్లో ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వినియోగానికి మరో కీలక అడుగు పడింది. దేశంలో తొలిసారిగా LNG–డీజిల్ డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ రైలును కేంద్ర హోం, సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా ఆదివారం గుజరాత్‌లోని సబర్మతి రైల్వే స్టేషన్ నుంచి జెండా ఊపి ప్రారంభించారు. ఈ సందర్భంగా గుజరాత్‌లో రూ.1,542 కోట్లకు పైగా విలువైన పలు రైల్వే ప్రాజెక్టులకు కూడా ప్రారంభోత్సవాలు, శంకుస్థాపనలు జరిగాయి. వీటిలో WAG-12 లోకోమోటివ్ మెయింటెనెన్స్ షెడ్, ఆటోమేటిక్ సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థ, కవచ్ రైలు రక్షణ వ్యవస్థ, సబర్మతి–సర్కేజ్ రైల్వే లైన్ డబ్లింగ్ వంటి ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి.

LNG రైలు ప్రత్యేకత ఏంటి?

ఈ రైలులో పూర్తిగా డీజిల్‌ను తొలగించలేదు. డీజిల్‌తో పాటు LNGని ఉపయోగించే డ్యూయల్-ఫ్యూయల్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. సబర్మతి ఇంటిగ్రేటెడ్ కోచింగ్ డిపోలోని రెండు 1,400 హార్స్‌పవర్ డ్రైవింగ్ పవర్ కార్లను ఈ విధానానికి అనుగుణంగా మార్చారు. ఈ వ్యవస్థలో LNG ద్వారా డీజిల్ వినియోగాన్ని సుమారు 40 శాతం వరకు తగ్గించే అవకాశం ఉంది. రైల్వే అధికారులు నిర్వహించిన ఫీల్డ్ ట్రయల్స్‌లో ఈ రెండు పవర్ కార్లు ఇప్పటికే 2,000 కిలోమీటర్లకు పైగా ప్రయాణించాయి.

అసలు LNG అంటే ఏమిటి?

LNG అంటే Liquefied Natural Gas – ద్రవీకృత సహజ వాయువు. సహజ వాయువును అత్యంత తక్కువ ఉష్ణోగ్రతకు చల్లబరిచి ద్రవరూపంలోకి మార్చితే LNGగా మారుతుంది. ద్రవరూపంలో ఉండటం వల్ల తక్కువ పరిమాణంలో ఎక్కువ ఇంధనాన్ని నిల్వ చేసి రవాణా చేయవచ్చు. ఇందులో ప్రధానంగా మీథేన్ ఉంటుంది. డీజిల్‌తో పోలిస్తే LNGను ఉపయోగించడం వల్ల కొన్ని కాలుష్య ఉద్గారాలను తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా కార్బన్ డయాక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు, పార్టిక్యులేట్ మ్యాటర్ ఉద్గారాలను తగ్గించడమే ఈ రైలు ప్రాజెక్ట్‌లోని ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. అయితే LNG కూడా సహజ వాయువు ఆధారిత ఫాసిల్ ఇంధనమే కాబట్టి, దీనిని పూర్తిగా ‘జీరో-ఎమిషన్’ రవాణా పరిష్కారంగా చూడలేం.

ఎంత వరకు ఖర్చు తగ్గొచ్చు?

ట్రయల్ డేటా ఆధారంగా ఒక డ్రైవింగ్ పవర్ కారుకు సంవత్సరానికి సుమారు రూ.11.9 లక్షల వరకు ఇంధన వ్యయం ఆదా కావచ్చని రైల్వే అంచనా వేసింది. ఎనిమిది కోచ్‌ల రేక్‌కు ఇది సుమారు రూ.23.9 లక్షల వరకు ఉండొచ్చని అధికారులు తెలిపారు. LNG అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు దానిని ఉపయోగించడంతో పాటు అవసరమైన సందర్భాల్లో డీజిల్‌కు మారే అవకాశం ఉండటం ఈ డ్యూయల్-ఫ్యూయల్ వ్యవస్థకు మరో ప్రత్యేకత.

సబర్మతి–మహేసాణా మార్గంలో తొలి ప్రయాణం

ప్రారంభోత్సవ ప్రయాణంలో ఈ ఎనిమిది కోచ్‌ల నాన్-ఏసీ చైర్‌కార్ రైలు సబర్మతి నుంచి మహేసాణా జంక్షన్ వరకు నడిచింది. ఈ మార్గం సుమారు 62 కిలోమీటర్లు కాగా, ప్రయాణానికి దాదాపు గంటా 20 నిమిషాలు పట్టేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు. అయితే రైలు రెగ్యులర్‌గా ఏ మార్గంలో నడుస్తుందనే విషయంపై తుది నిర్ణయం ఇంకా తీసుకోలేదని రైల్వే అధికారులు తెలిపారు.

రూ.1,542 కోట్ల రైల్వే ప్రాజెక్టులు

LNG రైలుతో పాటు సబర్మతిలో సుమారు రూ.700 కోట్లతో నిర్మించిన WAG-12 లోకోమోటివ్ మెయింటెనెన్స్ షెడ్ను ప్రారంభించారు. సుమారు 300 అధిక సామర్థ్యం కలిగిన WAG-12 ఎలక్ట్రిక్ లోకోమోటివ్‌ల నిర్వహణకు ఇది ఉపయోగపడనుంది. సుమారు 12,000 హార్స్‌పవర్ సామర్థ్యం కలిగిన ఈ లోకోమోటివ్‌లు భారీ, పొడవైన సరుకు రైళ్లను లాగేందుకు రూపొందించబడ్డాయి. అదేవిధంగా అహ్మదాబాద్–పాలన్‌పూర్, అహ్మదాబాద్–సమఖియాలి మార్గాల్లో సుమారు 404 కిలోమీటర్లకు కవచ్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడానికి దాదాపు రూ.411 కోట్ల ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు. సబర్మతి–సర్కేజ్ మధ్య 21 కిలోమీటర్ల రైల్వే లైన్ డబ్లింగ్ ప్రాజెక్టు విలువ సుమారు రూ.313.27 కోట్లు. ఆటోమేటిక్ బ్లాక్ సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థ కూడా పలు మార్గాల్లో ప్రారంభమైంది.

రైల్వే ఆధునీకరణపై అమిత్ షా వ్యాఖ్యలు

ఈ సందర్భంగా అమిత్ షా మాట్లాడుతూ, 2014 తర్వాత భారత రైల్వేల్లో మౌలిక సదుపాయాలు, భద్రత, విద్యుదీకరణ, సరుకు రవాణా సామర్థ్యం వంటి రంగాల్లో మార్పులు వచ్చాయని అన్నారు. రైల్వేల్లో డీజిల్ వినియోగం 2015–16లో 293 కోట్ల లీటర్ల నుంచి 2024–25లో 108 కోట్ల లీటర్లకు తగ్గిందని, భవిష్యత్తులో దాన్ని మరింత తగ్గించే లక్ష్యం ఉందని పేర్కొన్నారు. రైల్వే విద్యుదీకరణ కూడా వేగంగా పెరిగిందని ఆయన తెలిపారు. అయితే ఈ కార్యక్రమంలో అమిత్ షా చేసిన రాజకీయ వ్యాఖ్యలు కూడా చర్చకు వచ్చాయి. రైల్వే ఆధునీకరణపై అధికారిక గణాంకాల ఆధారంగా చర్చ జరగాలని ఆయన కాంగ్రెస్‌పై విమర్శలు చేశారు. ఇవి ఆయన రాజకీయ వ్యాఖ్యలేనని, రైల్వే ప్రాజెక్టుల వివరాల నుంచి వాటిని వేరుగా చూడాల్సి ఉంటుందని గమనించాలి. LNG రైలు ప్రారంభంతో భారత రైల్వేలు ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన సాంకేతికతను ప్రయోగాత్మకంగా వినియోగించే దిశగా మరో అడుగు వేసినట్టయింది. దీని భవిష్యత్ విస్తరణ మాత్రం ట్రయల్స్ ఫలితాలు, ఇంధన లభ్యత, నిర్వహణ వ్యయం, ఉద్గారాల తగ్గింపు వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.