న్యూఢిల్లీ: ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో ఉపయోగిస్తున్న సవరించిన ఫారమ్ 6పై సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. కొత్తగా రూపొందించిన ఫారమ్ 6ను తాము ఆమోదించలేదని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్ స్పష్టం చేశారు. “సవరించిన ఫారమ్ 6ను మేం ఆమోదించలేదు. రికార్డులు సమర్పించినప్పుడు అసలు ఎవరు దీనిని మార్చారో చూస్తాం” అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఈ వ్యాఖ్యలు చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై వచ్చిన పిటిషన్ల విచారణ సందర్భంగా వెలువడ్డాయి. జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనంలో జస్టిస్ జోయ్మాల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి. మోహనా ఉన్నారు. ఎస్‌ఐఆర్‌కు సంబంధించిన పలు నిర్ణయాలు ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల సమ్మతి లేకుండానే తీసుకున్నారన్న ఆరోపణలపై దాఖలైన పిటిషన్లను ధర్మాసనం విచారించింది.
అసలు ఫారమ్ 6లో ఏం మార్చారు?
కొత్త ఓటరుగా పేరు నమోదు చేసుకునేందుకు ఉపయోగించే ఫారమ్ 6కు ఎస్‌ఐఆర్ సమయంలో అదనపు ప్రకటనను జత చేశారు. ఇందులో దరఖాస్తుదారు లేదా వారి తల్లిదండ్రులు, తాతముత్తాతల పేర్లు గతంలో జరిగిన ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్నాయా అనే వివరాలను వెల్లడించాల్సి ఉంటుంది. ఈ అదనపు సమాచారం గతంలో ఉపయోగించిన ఫారమ్ 6లో లేదు. ఇదే మార్పుపై వివాదం మొదలైంది. ఎన్నికల జాబితా కోసం ఉపయోగించే ఫారమ్ 6కు సంబంధించిన నిబంధనలు 1960 నాటి Registration of Electors Rulesలో ఉన్నాయి. అందువల్ల నిబంధనల మార్పు లేకుండా ఇలాంటి అదనపు సమాచారాన్ని తప్పనిసరి చేయవచ్చా అన్న ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
‘సుప్రీంకోర్టు ఆమోదించింది’ అన్న ఈసీ వాదనపై ప్రశ్న
సెప్టెంబర్ 26న ఎన్నికల సంఘం విడుదల చేసిన ప్రకటనలో ఎస్‌ఐఆర్ సమయంలో ఫారమ్ 6కు జత చేసిన అదనపు ప్రకటనను సుప్రీంకోర్టు ఆమోదించిందని పేర్కొన్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి. అయితే సోమవారం విచారణ సందర్భంగా ప్రధాన న్యాయమూర్తి చేసిన వ్యాఖ్యలు దీనిపై స్పష్టత కోరేలా ఉన్నాయి. బిహార్ ఎస్‌ఐఆర్‌పై మే 2026లో ఇచ్చిన తీర్పులో సుప్రీంకోర్టు ఎస్‌ఐఆర్ విధానంపై పరిశీలన చేసినప్పటికీ, ప్రస్తుతం వివాదంలో ఉన్న కొత్త ఫారమ్ 6 ప్రకటనను ఆ తీర్పులో ప్రత్యేకంగా పరిశీలించే అవకాశం కోర్టుకు రాలేదని కూడా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
‘నిర్ణయాలు ఏకపక్షంగా తీసుకున్నారా?’
ఈ కేసులో మరో ప్రధాన అంశం ఎన్నికల సంఘంలోని నిర్ణయ ప్రక్రియ. ఎస్‌ఐఆర్‌కు సంబంధించిన సుమారు 14 నిర్ణయాలపై ఇతర ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినప్పటికీ అమలుపరచారని ప్రధాన ఆరోపణ. ఈ ఆరోపణలపై సుప్రీంకోర్టు వెంటనే ఎలాంటి తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదు. బదులుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఎన్నికల సంఘం, చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్, ఇతర సంబంధిత అధికారులకు నోటీసులు జారీ చేసి వారి సమాధానాలను కోరింది. “ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయం ఏకగ్రీవంగా లేదా మెజారిటీతో తీసుకోకపోతే, అది ఎలా తీసుకున్నారో వివరించాల్సి ఉంటుంది” అనే దిశలో ధర్మాసనం ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. అయితే ఆరోపణలు నిజమని ఇప్పుడే తేల్చలేమని, సంబంధిత రికార్డులను పరిశీలించాల్సి ఉంటుందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
వెంటనే సీఈసీని సస్పెండ్ చేయాలన్న విజ్ఞప్తి తిరస్కరణ
పిటిషనర్లలో ఒకరు చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను తాత్కాలికంగా సస్పెండ్ చేయాలని కోరారు. అయితే సుప్రీంకోర్టు ఏకపక్షంగా అలాంటి మధ్యంతర ఆదేశం ఇవ్వడానికి నిరాకరించింది. ముందుగా ఎన్నికల సంఘం, కేంద్ర ప్రభుత్వం, సంబంధిత అధికారుల సమాధానాలను తీసుకోవాలని నిర్ణయించింది. మరో పిటిషన్‌లో ఎస్‌ఐఆర్‌కు సంబంధించిన వివాదాస్పద నిర్ణయాలను రద్దు చేయడంతో పాటు, రిటైర్డ్ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలో ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు. ఎన్నికల డేటాబేస్‌లు, సాఫ్ట్‌వేర్ మార్పులు, ఓటర్ల జాబితా నిర్వహణపై కూడా దర్యాప్తు చేయాలని పిటిషన్‌లో విజ్ఞప్తి చేశారు.
ఫారమ్ 6 ఎందుకు ముఖ్యమంటే?
ఫారమ్ 6 సాధారణంగా ఓటర్ల జాబితాలో కొత్తగా పేరు చేర్చుకోవాలనుకునే వారికి కీలకమైన దరఖాస్తు. అందులో మార్పులు చేస్తే దేశవ్యాప్తంగా కొత్త ఓటర్ల నమోదు ప్రక్రియపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే ఎస్‌ఐఆర్ నేపథ్యంలో ఓటర్ల జాబితాల సవరణ, పేర్ల తొలగింపు, పౌరులు సమర్పించాల్సిన పత్రాలు వంటి అంశాలపై రాజకీయ, న్యాయ చర్చ కొనసాగుతోంది. అందువల్ల ఎవరు నిర్ణయం తీసుకున్నారు? ఏ నిబంధన ఆధారంగా తీసుకున్నారు? సంబంధిత కమిషన్ ఆమోదం ఉందా? అనే ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు రావడం ఇప్పుడు అత్యంత కీలకంగా మారింది. సుప్రీంకోర్టు కూడా ప్రస్తుతం ఇదే అంశంపై రికార్డులను పరిశీలించేందుకు సిద్ధమవుతోంది. అందువల్ల ఫారమ్ 6 వివాదం కేవలం ఒక దరఖాస్తు ఫారమ్‌కు సంబంధించిన అంశంగా కాకుండా, ఎన్నికల జాబితా తయారీ ప్రక్రియలో పారదర్శకత, అధికారిక నిర్ణయ విధానం, ఓటరు హక్కుల పరిరక్షణకు సంబంధించిన కీలక చర్చగా మారింది.
