న్యూఢిల్లీ: విమాన ప్రయాణం ఇక పెద్ద నగరాలకే పరిమితం కాకుండా చిన్న పట్టణాలు, జిల్లాలకూ చేరువ చేయాలన్న లక్ష్యంతో ప్రారంభమైన UDAN (Ude Desh ka Aam Nagrik) పథకం ఇప్పుడు మరో కీలక దశలోకి ప్రవేశించింది. 2016లో ప్రారంభమైన ఈ ప్రాంతీయ విమాన కనెక్టివిటీ పథకాన్ని కేంద్రం 2026–27 నుంచి 2035–36 వరకు మరో పదేళ్లు కొనసాగించేందుకు Modified UDANను ఆమోదించింది. మొత్తం రూ.28,840 కోట్ల కేటాయింపుతో అమలు కానున్న ఈ కొత్త దశలో 100 కొత్త విమానాశ్రయాలను అభివృద్ధి చేయడం, 200 ఆధునిక హెలిప్యాడ్లను ఏర్పాటు చేయడం, ప్రాంతీయ విమాన సర్వీసులకు ఆర్థిక సహకారం అందించడం వంటి లక్ష్యాలు ఉన్నాయి.
సెప్టెంబర్ 22, 2026న UDAN విస్తరణకు సంబంధించి కేంద్రం మరో ముందడుగు వేసింది. తదుపరి దశ కోసం 22 రాష్ట్రాలతో MoU ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. వీటిలో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ కూడా ఉన్నాయి. ఇదే సమయంలో కొత్త Challenge Mode, కొత్త Routes Bidding Round ప్రారంభమవుతున్నాయి. అంటే అన్ని విమానాశ్రయ ప్రాజెక్టులను ఒకేసారి చేపట్టకుండా, ప్రాధాన్యత ఉన్న ప్రాంతాలను గుర్తించి వేగంగా అభివృద్ధి చేయడంపై దృష్టి పెట్టనున్నారు.
తాజా కేంద్ర ప్రకటన ప్రకారం, గత దశలో UDAN ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 90కిపైగా విమానాశ్రయాలు కార్యకలాపాల్లోకి వచ్చాయి. జూన్ 30, 2026 నాటికి అధికారిక గణాంకాల్లో 95 విమానాశ్రయాలు, హెలిపోర్టులు, వాటర్ ఏరోడ్రోమ్స్, 677 మార్గాలు నమోదయ్యాయి. మొత్తం 1.68 కోట్ల మంది ప్రయాణికులు ఈ వ్యవస్థను ఉపయోగించినట్లు పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.
అసలు UDAN ఎలా పనిచేస్తుంది?
సాధారణంగా చిన్న పట్టణం నుంచి విమానం నడపాలంటే ప్రయాణికుల సంఖ్య తక్కువగా ఉండటం, విమానాశ్రయ నిర్వహణ ఖర్చులు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల విమానయాన సంస్థలకు ఆ మార్గాలు వాణిజ్యపరంగా ఆకర్షణీయంగా ఉండకపోవచ్చు. ఇక్కడే UDAN జోక్యం చేసుకుంటుంది.
ప్రభుత్వం సేవలు లేని లేదా తక్కువగా ఉన్న విమానాశ్రయాలు, ఎయిర్స్ట్రిప్లు, హెలిపోర్టులు, వాటర్ ఏరోడ్రోమ్స్ నుంచి కొత్త మార్గాలను గుర్తిస్తుంది. ఆ మార్గాలకు విమానయాన సంస్థలు బిడ్లు వేస్తాయి. తక్కువ స్థాయిలో ప్రభుత్వ ఆర్థిక సహాయం కోరే ఆపరేటర్కు మార్గాన్ని కేటాయించే విధానం ఇందులో ఉంది.
విమానయాన సంస్థలకు ఆర్థిక సహాయం (Viability Gap Funding -VGF)తో పాటు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి కొన్ని రాయితీలు లభిస్తాయి. దీనివల్ల ప్రయాణికులకు చార్జీలు అందుబాటులో ఉండేలా చేయడం, మరోవైపు విమానయాన సంస్థలకు మార్గాన్ని నడపడానికి అవసరమైన ఆర్థిక మద్దతు కల్పించడం జరుగుతుంది. ప్రారంభ UDANలో సుమారు 500 కి.మీ. లేదా ఒక గంట ఫిక్స్డ్-వింగ్ ప్రయాణానికి సీటు ధరను ₹2,500గా నిర్ణయించారు; మార్గం పొడవు, ప్రయాణ సమయానికి అనుగుణంగా ధర మారుతుంది.
ఏపీకి మరియు తెలంగాణకు ఎలా ఉపయోగం?
ఆంధ్రప్రదేశ్లో కడప, కర్నూలు విమానాశ్రయాల అభివృద్ధి, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ UDANతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం కడప 2017లో, కర్నూలు 2021లో RCS (ప్రాంతీయ విమాన అనుసంధాన పథకం) కింద కార్యకలాపాల్లోకి వచ్చాయి. ఇక ఉత్తరాంధ్రలో శ్రీకాకుళం విమానాశ్రయం ప్రతిపాదన కూడా UDAN తో అనుసంధానం అయి ఉంది.
తెలంగాణలో కూడా ప్రాంతీయ విమాన కనెక్టివిటీ విస్తరణకు అవకాశాలున్నాయి. ముఖ్యంగా ఆదిలాబాద్లో సివిల్–డిఫెన్స్ విమానాశ్రయం అభివృద్ధిపై కేంద్రం, రాష్ట్రం కలిసి పనిచేస్తున్నట్లు కేంద్ర మంత్రి గతంలో వెల్లడించారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు సుమారు 1,500 ఎకరాల భూమి అవసరమని తెలిపారు.
ఇక పర్యాటక రంగానికి ప్రత్యేకంగా నాగార్జునసాగర్ వాటర్ ఏరోడ్రోమ్కు UDANలో స్థానం ఉంది. కేంద్ర పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ రికార్డుల్లో నాగార్జునసాగర్ను UDAN 3.0 కింద వాటర్ ఏరోడ్రోమ్గా గుర్తించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ప్రకాశం బ్యారేజ్ కూడా UDAN వాటర్ ఏరోడ్రోమ్ ప్రాజెక్టుల జాబితాలో ఉంది. భవిష్యత్తులో సీప్లేన్ సేవలు అందుబాటులోకి వస్తే పర్యాటక ప్రాంతాలకు కొత్త రవాణా మార్గాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.
విమానాశ్రయంలోనూ సాధారణ ప్రయాణికుడికి ఊరట
UDAN ప్రభావం కేవలం విమాన టికెట్ ధరలకే పరిమితం కాదు. విమానాశ్రయాల్లో ప్రయాణికుల ఖర్చులను తగ్గించే ప్రయత్నాల్లో భాగంగా Udaan Yatri Cafeలను కూడా కేంద్రం ప్రవేశపెట్టింది. హైదరాబాద్ రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో 2026 జనవరి 10న ఈ కేఫ్ ప్రారంభమైంది. అక్కడ టీ ₹10, కాఫీ ₹20 వంటి తక్కువ ధరలతో ప్రాథమిక ఆహార పదార్థాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
ఇక ముందు ఏం మారొచ్చు?
Modified UDANలో ఉన్న 100 కొత్త ఏరోడ్రోమ్స్, 200 హెలిప్యాడ్లు, కొత్త రూట్ల బిడ్డింగ్, VGF మద్దతు వంటి అంశాలు అమలులోకి వస్తే చిన్న పట్టణాలకు విమాన కనెక్టివిటీ విస్తరించే అవకాశం ఉంది. ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; కొత్త విధానంలో నిర్మాణం ప్రారంభమైన తర్వాత సుమారు 18 నెలల్లో ప్రాజెక్టులను పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు మంత్రి తెలిపారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల్లో దీని ప్రభావం పర్యాటకం, వ్యాపారం, విద్య, వైద్యం, పరిశ్రమలు, అత్యవసర రవాణా వంటి రంగాలపై కనిపించే అవకాశం ఉంది. అయితే ప్రతి ప్రతిపాదిత విమానాశ్రయం లేదా మార్గం వెంటనే విమాన సేవలుగా మారదు. భూసేకరణ, అనుమతులు, విమానాశ్రయ నిర్మాణం, విమానయాన సంస్థల బిడ్లు, ప్రయాణికుల డిమాండ్ వంటి అనేక దశలు పూర్తవ్వాలి. అందుకే UDAN కొత్త దశను చిన్న నగరాలను దేశ ప్రధాన విమానయాన నెట్వర్క్తో అనుసంధానించే దీర్ఘకాలిక మౌలిక వసతుల ప్రణాళికగా చూడాలి.
