న్యూఢిల్లీ: హిమాలయ పర్వత ప్రాంతమైన లడఖ్‌లో మౌలిక సదుపాయాలను మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక అడుగు వేసింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అక్టోబర్ 15న వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌ ద్వారా సుమారు రూ.3,350 కోట్ల విలువైన అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించి, జాతికి అంకితం చేశారు. విమానాశ్రయ విస్తరణ, వ్యూహాత్మక రహదారి, జలవిద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, ప్రాచీన వారసత్వ పరిరక్షణ, నీటి నిల్వల అభివృద్ధి వంటి రంగాలకు ఈ ప్రాజెక్టులు ఊతమివ్వనున్నాయి.
ఏడాదికి 35 లక్షల మంది ప్రయాణికులకు సేవలు
లేహ్‌లోని కుషోక్‌ బకులా రింపోచీ విమానాశ్రయంలో కొత్త ప్రయాణికుల టెర్మినల్‌ను మోదీ ప్రారంభించారు. సుమారు రూ.640 కోట్లతో నిర్మించిన ఈ టెర్మినల్‌ 23,800 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ప్రస్తుతం ఏడాదికి సుమారు 10 లక్షల మంది ప్రయాణికులకు సేవలందించే సామర్థ్యాన్ని మూడు రెట్లకు పైగా పెంచి, ఏడాదికి 35 లక్షల మంది ప్రయాణికులకు సేవలందించేలా దీన్ని రూపొందించారు.
లడఖ్‌ సంప్రదాయ కళలు, నిర్మాణ శైలిని ప్రతిబింబించేలా ఆధునిక సౌకర్యాలతో టెర్మినల్‌ను తీర్చిదిద్దారు. తీవ్రమైన చలిని తట్టుకునేలా భూగర్భ ఉష్ణశక్తి ఆధారిత హీటింగ్‌ సదుపాయాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. సౌరశక్తి వినియోగం కూడా పర్యావరణంపై ప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు దోహదపడనుంది. పర్యాటకుల రాక పెరగడంతో పాటు స్థానిక వ్యాపారాలు, ఉపాధి అవకాశాలకు ఈ విమానాశ్రయం కొత్త ఊపునిస్తుందని భావిస్తున్నారు.
12 గంటల ప్రయాణం.. ఇక 3 గంటల్లోనే!
ఈ కార్యక్రమంలో అత్యంత కీలకమైన ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటి 298 కిలోమీటర్ల నిమ్మూ–పదుమ్‌–దర్చా రహదారి. లేహ్‌ సమీపంలోని నిమ్మూను, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని దర్చాతో జంస్కార్‌ లోయ మీదుగా అనుసంధానించే ఈ రహదారి లడఖ్‌కు మరో ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని అందిస్తుంది. బోర్డర్‌ రోడ్స్‌ ఆర్గనైజేషన్‌ (BRO) ఈ మార్గాన్ని నిర్మించింది.
ఈ రహదారి అందుబాటులోకి రావడంతో కొన్ని ప్రయాణాలకు పట్టే సమయం సుమారు 12 గంటల నుంచి 3 గంటలకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. శ్రీనగర్‌–లేహ్‌, మనాలి–లేహ్‌ మార్గాలకు అదనంగా మరో అనుసంధాన మార్గం అందుబాటులోకి రావడం వ్యూహాత్మకంగా కూడా కీలకం. సైనిక సిబ్బంది, వాహనాలు, అవసరమైన సరుకుల రవాణాకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది. జంస్కార్‌ ప్రాంత ప్రజలకు వైద్యం, విద్య, మార్కెట్లు, ఇతర అత్యవసర సేవలను చేరుకోవడం సులభం కానుంది.
విద్యుత్‌ సరఫరాకు కొత్త బలం
లడఖ్‌లో విద్యుత్‌ మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరిచేందుకు 9 మెగావాట్ల హను చిన్న జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టును కూడా మోదీ ప్రారంభించారు. దీనితో పాటు 66 కేవీ సామర్థ్యం కలిగిన దాహ్‌–హను–ఖల్త్సీ డబుల్‌ సర్క్యూట్‌ విద్యుత్‌ ప్రసార లైన్‌ను జాతికి అంకితం చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టులు స్థానికంగా విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, సరఫరా వ్యవస్థల సామర్థ్యాన్ని పెంచి, మారుమూల ప్రాంతాల్లో విద్యుత్‌ అందుబాటును మెరుగుపరచడంలో తోడ్పడనున్నాయి.
ప్రాచీన శిలాచిత్రాలకు రక్షణ
లడఖ్‌ చరిత్ర, సంస్కృతిని భవిష్యత్‌ తరాలకు అందించేందుకు లేహ్‌లోని సింధు ఘాట్‌ వద్ద భారత్‌లో తొలి పెట్రోగ్లిఫ్‌ సంరక్షణ పార్కును ప్రారంభించారు. పెట్రోగ్లిఫ్‌లు అంటే రాళ్లపై చెక్కిన ప్రాచీన చిత్రాలు, గుర్తులు. వీటిలో జంతువులు, మనుషుల ఆకృతులు, ఇతర సంకేతాలు కనిపిస్తాయి. వేల సంవత్సరాల క్రితం ఈ ప్రాంతంలో మానవ జీవనం, సంస్కృతి ఎలా ఉండేవో తెలుసుకోవడానికి ఇవి విలువైన ఆధారాలు. ఈ పార్కు వాటి సంరక్షణతో పాటు పర్యాటకుల్లో అవగాహన పెంచనుంది.
40 గ్రామాల్లో నీటి భద్రత
లడఖ్‌లో వ్యవసాయానికి నీటి లభ్యత కీలక సమస్య. మంచు కరిగే సమయంలో నీరు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, విత్తనాలు వేసే సమయంలో రైతులకు నీటి కొరత ఎదురవుతుంది. ఈ సమస్యను తగ్గించేందుకు ప్రాజెక్ట్‌ హిమ్‌ సరోవర్‌ కింద 40 గ్రామాల్లో 40 నీటి నిల్వలను అభివృద్ధి చేశారు. అందుబాటులో ఉన్న నీటిని నిల్వ చేసి అవసరమైన సమయంలో వినియోగించుకునేలా ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించారు. దీంతో సాగునీటి అవసరాలు తీర్చడంలో, వ్యవసాయ ఆధారిత జీవనోపాధిని కాపాడటంలో ప్రయోజనం కలగనుంది.
పర్యావరణాన్ని కాపాడుతూ అభివృద్ధి
లడఖ్‌ పర్యావరణపరంగా అత్యంత సున్నితమైన హిమాలయ ప్రాంతం. అందువల్ల అక్కడ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధితో పాటు ప్రకృతి పరిరక్షణకూ ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. విమానాశ్రయంలో భూగర్భ ఉష్ణశక్తి వినియోగం, ప్రాచీన శిలాచిత్రాల సంరక్షణ, నీటి నిల్వల నిర్మాణం ఈ దిశగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
ఈ ప్రాజెక్టులు ప్రయాణ సౌకర్యాలను మెరుగుపరచడం, సైనిక అవసరాలకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అందించడం, విద్యుత్‌ సరఫరాను బలోపేతం చేయడం, వ్యవసాయానికి నీటిని అందించడం వంటి అనేక లక్ష్యాలను ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి. పర్యాటకం, స్థానిక వాణిజ్యం, యువత ఉపాధి అవకాశాలకు కూడా ఇవి దోహదపడే అవకాశం ఉంది.
