వాషింగ్టన్: అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్ మధ్య కీలక సమావేశానికి ముందు ప్రపంచ ఆర్థిక, వాణిజ్య వర్గాల్లో మరో అంశం చర్చనీయాంశంగా మారింది. అదే చైనా స్వయం సమృద్ధి దిశగా వేగంగా సాగుతున్న ప్రయత్నాలు. గతంలో అమెరికా నుంచి వచ్చే సాంకేతికత, సెమీకండక్టర్లు, ఇతర కీలక ఉత్పత్తులపై చైనా ఆధారపడాల్సి ఉండేది. ఇప్పుడు బీజింగ్ దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాలను పెంచడం, ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలను ఏర్పాటు చేయడం, ప్రపంచంలోని ఇతర మార్కెట్లతో వాణిజ్యాన్ని విస్తరించడం ద్వారా ఆ ఆధారాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. దీంతో అమెరికా విధాన నిర్ణేతలకు చైనాపై వాణిజ్య ఒత్తిడి తీసుకురావడంలో గతంతో పోలిస్తే కొత్త పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.
ట్రంప్–జిన్‌పింగ్ భేటీలో ఏం చర్చకు రావచ్చు?
సెప్టెంబర్ 24న వాషింగ్టన్‌లో జరగనున్న ట్రంప్–జిన్‌పింగ్ సమావేశంలో వాణిజ్యం, సాంకేతికత, అరుదైన ఖనిజాలు, కృత్రిమ మేధస్సు (AI), తైవాన్ వంటి అంశాలు చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉంది. గతంలో కుదిరిన అమెరికా–చైనా వాణిజ్య సంధి లేదా ట్రేడ్ ట్రూస్‌ను కొనసాగించడం కూడా ప్రధాన అంశంగా ఉండొచ్చు. ఇరు దేశాల అధికారులు ఇప్పటికే వాణిజ్యం, AI భద్రత, కీలక ఖనిజాలపై చర్చలు జరిపారు. అయితే ఈ సమావేశం నుంచి భారీ ఒప్పందాల కంటే, ప్రస్తుతం ఉన్న వాణిజ్య సంబంధాలను స్థిరంగా కొనసాగించే ప్రయత్నాలపైనే ఎక్కువ దృష్టి ఉండవచ్చని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. చైనా నుంచి అమెరికాకు వెళ్లే అనేక ఉత్పత్తుల వాణిజ్యం కొనసాగుతుండగా, రెండు దేశాలు సాంకేతిక రంగంలో మాత్రం తమ తమ సరఫరా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేసుకుంటున్నాయి.
చైనా స్వయం సమృద్ధి అంటే ఏమిటి?
చైనా స్వయం సమృద్ధి అంటే ప్రపంచంతో వాణిజ్యాన్ని పూర్తిగా నిలిపివేయడం కాదు. బదులుగా కీలక రంగాల్లో విదేశీ సరఫరాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం. సెమీకండక్టర్లు, AI, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, బ్యాటరీలు, సౌర పరికరాలు, రోబోటిక్స్, కీలక ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్ వంటి రంగాల్లో దేశీయ సామర్థ్యాలను పెంచడం ఇందులో భాగం. AI, చిప్ టెక్నాలజీ విషయంలో అమెరికా ఎగుమతి నియంత్రణలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, చైనా తన దేశీయ AI పరిశ్రమను అభివృద్ధి చేస్తోంది. ఇదే సమయంలో అమెరికా, చైనా రెండూ తమకు అనుకూలమైన AI సరఫరా వ్యవస్థలను నిర్మించుకుంటున్నాయి. దీంతో సాంకేతిక రంగంలో పరస్పర ఆధారపడటం తగ్గుతూ పోటీ పెరుగుతోంది.
అమెరికా ఒత్తిడికి ఎందుకు కొత్త లెక్కలు?
అమెరికా చైనాకు అధునాతన చిప్స్, చిప్ తయారీ పరికరాల సరఫరాపై నియంత్రణలు విధించింది. సాధారణంగా ఇలాంటి నియంత్రణలు ప్రత్యర్థి దేశంలోని పరిశ్రమలపై ఒత్తిడి పెంచగలవు. కానీ చైనా దేశీయ ప్రత్యామ్నాయాలను అభివృద్ధి చేస్తే ఆ ఒత్తిడి ప్రభావం కొంత మారవచ్చు. అంతేకాదు, చైనా తన ఎగుమతులను అమెరికా మార్కెట్‌పైనే ఆధారపడకుండా ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తోంది. అమెరికా మార్కెట్‌కు చైనా ఎగుమతులు కొన్ని విభాగాల్లో తగ్గినప్పటికీ, ఇతర దేశాలతో వాణిజ్యాన్ని పెంచుకోవడం ద్వారా ఆ లోటును పూడ్చుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో చైనా తయారీ రంగం, సరఫరా వ్యవస్థలు ఇప్పటికీ కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
AI రంగంలో తీవ్రమైన పోటీ
అమెరికా–చైనా పోటీ ఇప్పుడు కేవలం సాంప్రదాయ వాణిజ్యానికి పరిమితం కావడం లేదు. AI, సెమీకండక్టర్లు, డేటా సెంటర్లు, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ వంటి రంగాలు కూడా కీలకంగా మారాయి. చైనా AI సంస్థలు తక్కువ ఖర్చుతో పెద్ద భాషా నమూనాలను అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి. చైనా AI మోడళ్ల ధరలు అమెరికా సంస్థల కొన్ని ప్రముఖ మోడళ్లతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉండటం, పనితీరు అంతరం కూడా తగ్గుతుండటం అమెరికా టెక్నాలజీ రంగానికి పోటీని పెంచుతోంది.
అరుదైన ఖనిజాలు కూడా కీలక అంశమే
అమెరికా–చైనా సంబంధాల్లో అరుదైన ఖనిజాలు (Rare Earths) మరో ముఖ్యమైన అంశం. ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్స్, విద్యుత్ వాహనాలు, రక్షణ పరికరాలు, బ్యాటరీలు, పలు పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల్లో వీటి ప్రాధాన్యం ఉంది. చైనా సరఫరా వ్యవస్థలో కీలక స్థానాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల ఈ రంగం చర్చల్లో ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. అమెరికా కూడా ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే కొత్త గనులు, శుద్ధి కేంద్రాలు, ప్రాసెసింగ్ సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయడానికి సమయం, భారీ పెట్టుబడులు అవసరం. అందువల్ల అరుదైన ఖనిజాలు అమెరికా–చైనా చర్చల్లో వ్యూహాత్మక అంశంగా మారాయి.
సంబంధాలు మెరుగుపడ్డాయా.. లేక పోటీ రూపం మార్చుకుందా?
ట్రంప్–జిన్‌పింగ్ చర్చలకు ముందు అమెరికా–చైనా సంబంధాలు కొంత స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, సాంకేతికత, వాణిజ్యం, తైవాన్, కీలక ఖనిజాలు వంటి అంశాల్లో విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. వాణిజ్య సంబంధాల్లో కొంత స్థిరీకరణ కనిపిస్తున్నప్పటికీ, వ్యూహాత్మక పోటీ మాత్రం కొనసాగుతోంది. అందువల్ల తాజా పరిస్థితిని కేవలం అమెరికా–చైనా మధ్య వాణిజ్య వివాదంగా చూడటం కంటే, ఆర్థిక పరస్పర ఆధారితత కొనసాగుతూనే సాంకేతిక, పారిశ్రామిక స్వయం సమృద్ధి కోసం రెండు దేశాలు పోటీపడుతున్న దశగా చూడవచ్చు. ట్రంప్–జిన్‌పింగ్ భేటీలో వాణిజ్య సంధి కొనసాగింపు, AI, అరుదైన ఖనిజాలు, మార్కెట్ యాక్సెస్ వంటి అంశాల్లో ఏ మేరకు అవగాహన కుదురుతుందన్నది తదుపరి పరిణామాలకు కీలకం కానుంది.
