భారతదేశంలో పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు జల వనరుల సంరక్షణ దిశగా మరో చారిత్రాత్మక మైలురాయి నమోదైంది. చండీగఢ్‌లోని ప్రసిద్ధ సుఖ్నా సరస్సు మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని సౌజ్ జీల్‌లను అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేలలుగా గుర్తిస్తూ రామ్‌సార్ కన్వెన్షన్ జాబితాలో చేర్చారు. ఈ రెండు నూతన ప్రాంతాల சேர்க்கెతో దేశంలో రామ్‌సార్ స్థలాల మొత్తం సంఖ్య 103కి చేరింది. ఈ పరిణామం దేశంలో జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడటంతో పాటు పర్యావరణ సమతుల్యతను పెంపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
రామ్‌సార్ జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్న చండీగఢ్‌లోని సుఖ్నా సరస్సు హిమాలయ పాదప్రాంతాల్లో ఉన్న ఒక అందమైన కృత్రిమ సరస్సు. చండీగఢ్ ప్రాంతం నుంచి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందిన తొలి చిత్తడి నేలగా ఇది చరిత్ర సృష్టించింది. అలాగే ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని మైనపురి జిల్లాలో ఉన్న సౌజ్ జీల్, సమన్ పక్షుల అభయారణ్యానికి సమీపంలోని సంక్లిష్ట పర్యావరణ వ్యవస్థలో భాగంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతం అరుదైన మరియు అంతరించిపోతున్న సరస్ క్రేన్ వంటి పక్షులకు ఎంతో సురక్షితమైన సహజ ఆవాసాన్ని అందిస్తోంది.
ఈ రెండు చిత్తడి నేలలు అంతర్జాతీయ వలస పక్షులకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన ‘సెంట్రల్ ఏషియన్ ఫ్లైవే’ మార్గంలో కీలకమైన విడిది కేంద్రాలుగా పనిచేస్తున్నాయి. శీతాకాలంలో సుదూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వేలాది వలస పక్షులకు ఇవి ప్రధాన ఆశ్రయంగా నిలుస్తాయి. జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడటమే కాకుండా, భూగర్భ జలమట్టాలను పెంచడంలో, ప్రాంతీయ నీటి భద్రతను మెరుగుపరచడంలో మరియు స్థానిక ప్రజల జీవనోపాధిని పెంపొందించడంలో ఈ జల వనరుల పాత్ర ఎంతో ప్రాముఖ్యమైనది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన ‘అమృత్ ధరోహర్’ చొరవ కింద దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న చిత్తడి నేలలను కాపాడటానికి, వాటి చుట్టూ పర్యావరణ ఆధారిత పర్యాటకాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. ఈ కొత్త గుర్తింపుల ద్వారా ఆయా ప్రాంతాలలో ప్రకృతి సంరక్షణకు ప్రాధాన్యత పెరగడమే కాకుండా స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా కొత్త ఊపిరి లభిస్తుంది. ప్రభుత్వ అధికారులు మరియు పర్యావరణవేత్తలు ఈ మైలురాయిని ఒక గొప్ప విజయంగా అభివర్ణిస్తూ సంతోషం వ్యక్తం చేశారు.
అయితే ఈ మైలురాయిని జరుపుకుంటున్న వేళ, మరోవైపు పర్యావరణ సవాళ్లు కూడా వెలుగు చూస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా సుఖ్నా సరస్సులో పెరుగుతున్న వ్యర్థాల కాలుష్యం మరియు ఆక్రమణల పట్ల పర్యావరణ పరిశీలకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కేవలం అంతర్జాతీయ గుర్తింపు సాధించడమే కాకుండా, ఈ చిత్తడి నేలలు కాలుష్య కాసారాలుగా మారకుండా చూడటానికి చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. భవిష్యత్తు తరాలకు ఈ ప్రకృతి సంపదను అందించాలంటే నిరంతర పర్యవేక్షణ మరియు పటిష్టమైన సంరక్షణ చర్యలు అత్యవసరమని వారు సూచిస్తున్నారు.
