న్యూఢిల్లీ: భారత్‌–చైనా వాణిజ్య సంబంధాల్లో సుంకేతర అడ్డంకులే అతిపెద్ద సమస్యగా మారాయని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌ అన్నారు. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్య లోటు పెరుగుతున్నప్పటికీ, భారత ఉత్పత్తులకు చైనా మార్కెట్‌లో తగినంత ప్రవేశం లభించడం లేదని ఆమె పేర్కొన్నారు. దిగుమతులు, ఎగుమతుల మధ్య అసమతుల్యతను తగ్గించేందుకు భారత్‌ ప్రతీకార సుంకాల మార్గంలో కాకుండా చర్చలు, సంప్రదింపుల ద్వారా పరిష్కారం కోసం ప్రయత్నిస్తోందని తెలిపారు. థాయ్‌లాండ్‌ రాజధాని బ్యాంకాక్‌లో జరుగుతున్న అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF), ప్రపంచ బ్యాంకు వార్షిక సమావేశాల సందర్భంగా అట్లాంటిక్‌ కౌన్సిల్‌కు చెందిన మైఖేల్‌ కుగెల్‌మన్‌తో జరిగిన చర్చలో ఆమె ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
సుంకేతర అడ్డంకులు అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా ఒక దేశం నుంచి దిగుమతి చేసుకునే వస్తువులపై విధించే పన్నులను సుంకాలు అంటారు. అయితే పన్నులు విధించకుండానే ఇతర దేశాల ఉత్పత్తుల ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేసే నిబంధనలు, అనుమతుల ప్రక్రియలు, సాంకేతిక ప్రమాణాలు, ఆరోగ్య–భద్రతా నియమాలు వంటి వాటిని సుంకేతర అడ్డంకులుగా పిలుస్తారు. వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల విషయంలో మొక్కలకు వచ్చే తెగుళ్లు, వ్యాధులు దేశంలోకి ప్రవేశించకుండా విధించే ఫైటోశానిటరీ నిబంధనలు కూడా ఈ విభాగంలోకి వస్తాయి. ఇటువంటి నిబంధనలకు ప్రజారోగ్యం, వ్యవసాయ భద్రత వంటి సముచిత కారణాలు ఉండవచ్చు. అయితే వాటి అమలు విధానం, అనుమతుల ప్రక్రియలో జాప్యం వంటి అంశాలు వాణిజ్యానికి అడ్డంకిగా మారవచ్చని భారత్‌ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది.
భారత ఉత్పత్తులకు చైనా మార్కెట్‌ ఎందుకు కీలకం?
జెనరిక్‌ ఔషధాలు, పశుమాంసం, కూరగాయలు, త్వరగా పాడయ్యే వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల వంటి రంగాల్లో భారత్‌కు అంతర్జాతీయంగా పోటీపడగల సామర్థ్యం ఉందని నిర్మలా సీతారామన్‌ పేర్కొన్నారు. ఈ ఉత్పత్తులకు చైనాలోనూ మార్కెట్‌ అవకాశాలు ఉన్నప్పటికీ, భారత ఎగుమతిదారులు అవసరమైన మార్కెట్‌ ప్రవేశాన్ని పొందడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారని తెలిపారు. ఈ సమస్యపై భారత్‌ దాదాపు దశాబ్ద కాలంగా చర్చలు జరుపుతున్నప్పటికీ ఆశించిన పురోగతి కనిపించడం లేదని ఆమె అన్నారు. నిబంధనలపై ఇరుదేశాలు చర్చించి, అవసరమైన పరిశీలనలు నిర్వహించి పరిష్కారానికి రావచ్చని భారత్‌ భావిస్తోందని వివరించారు.
ప్రతీకార సుంకాల కంటే చర్చలకే ప్రాధాన్యం
వాణిజ్య అసమతుల్యత ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కొన్ని దేశాలు దిగుమతులపై అధిక సుంకాలు విధించడం ద్వారా ఒత్తిడి తెస్తాయని నిర్మలా సీతారామన్‌ అన్నారు. అయితే భారత్‌ చైనా విషయంలో ఆ విధానాన్ని అనుసరించకుండా, చర్చల ద్వారానే సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నిస్తోందని చెప్పారు. చైనా సుంకేతర అడ్డంకులకు ప్రతిగా భారత్‌ కూడా అలాంటి అడ్డంకులు విధించడం లేదా కౌంటర్‌వైలింగ్‌ డ్యూటీలు అమలు చేయడం తమ విధానం కాదని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు. అయితే ఈ విధానం వల్ల వాణిజ్య లోటును తగ్గించడం కష్టంగా మారుతోందని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
అమెరికాతో వాణిజ్య ఒప్పందంపైనా ఆశాభావం
భారత్‌-చైనా వాణిజ్య సమస్యలతో పాటు భారత్‌-అమెరికా వాణిజ్య ఒప్పందంపై కూడా ఆర్థిక మంత్రి మాట్లాడారు. రెండు దేశాల మధ్య చర్చలు కొనసాగుతున్నాయని, ప్రపంచ వాణిజ్య ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఒప్పందం వీలైనంత త్వరగా పూర్తవుతుందని ఆశిస్తున్నట్లు తెలిపారు. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో భారత్‌ తన భాగస్వామ్యాన్ని విస్తరించేందుకు ప్రయత్నిస్తూనే, చైనా వంటి ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వాములతో మార్కెట్‌ ప్రవేశ సమస్యలను పరిష్కరించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. భారత ఉత్పత్తులకు విదేశీ మార్కెట్లలో సముచిత అవకాశాలు లభించడం, దిగుమతులు-ఎగుమతుల మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించడం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకంగా మారాయి.
