హైదరాబాద్‌: కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) అంటే ఇప్పటివరకు చాలామందికి చాట్‌బాట్లు, చిత్రాల తయారీ, సాఫ్ట్‌వేర్‌ పనులే గుర్తుకొస్తాయి. కానీ ఇదే సాంకేతికత వ్యవసాయంలో పంటల అభివృద్ధికి, రైతులకు సరైన సమయంలో సలహాలు అందించడానికి, ఉపాధ్యాయుల పనిభారం తగ్గించడానికి, చిన్న వ్యాపారాలకు రుణాలు పొందేందుకు కూడా ఉపయోగపడనుంది. భారత్‌లో ఏఐని ప్రయోగశాలల నుంచి నేరుగా ప్రజల జీవితాల్లోకి తీసుకెళ్లే లక్ష్యంతో గూగుల్‌ పలు కొత్త కార్యక్రమాలను ప్రకటించింది. ఇందులో హైదరాబాద్‌లోని అంతర్జాతీయ పంటల పరిశోధనా సంస్థ ఇక్రిశాట్‌ (ICRISAT)తో కలిసి చేపట్టనున్న పంటల జన్యు పరిశోధన ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
జొన్న పంటకు జన్యు అట్లాస్‌.. వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే రకాలు
గూగుల్‌ డీప్‌మైండ్‌, గూగుల్‌.ఆర్గ్‌ ఆధ్వర్యంలోని AI Collaborative for Food Security, ఇక్రిశాట్‌, అమెరికాలోని హడ్సన్‌ఆల్ఫా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ బయోటెక్నాలజీ, యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ వాషింగ్టన్‌ పరిశోధకులు కలిసి జొన్న పంటపై పనిచేయనున్నారు.
జొన్నను ఆహారంగా మాత్రమే కాకుండా పశువుల మేతగా, బయోఫ్యూయల్‌ తయారీలోనూ ఉపయోగిస్తారు. ముఖ్యంగా తక్కువ వర్షపాతం ఉండే ప్రాంతాల్లో రైతులకు జొన్న కీలకమైన పంట. వాతావరణ మార్పులు, కరువు పరిస్థితులను తట్టుకునే రకాలను అభివృద్ధి చేయడం ఇప్పుడు వ్యవసాయ పరిశోధనలో ముఖ్యమైన లక్ష్యంగా మారింది.
ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా **జొన్న జన్యు అట్లాస్‌ (Genetic Atlas)**ను రూపొందించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిశోధకులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఇక్రిశాట్‌ జన్యు వనరుల కేంద్రంలో 90కి పైగా దేశాలకు చెందిన 44,000కు పైగా జొన్న విత్తన నమూనాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రాతినిధ్య నమూనాలను ఉపయోగించి జన్యు విశ్లేషణ, మెషిన్‌ లెర్నింగ్‌ సాయంతో ఉపయోగకరమైన లక్షణాలను గుర్తించనున్నారు.
దీంతో అధిక దిగుబడి, మెరుగైన పోషక విలువలు, వాతావరణాన్ని తట్టుకునే సామర్థ్యం ఉన్న జొన్న రకాలను అభివృద్ధి చేసేందుకు శాస్త్రవేత్తలకు సహాయం అందుతుందని అంచనా. సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో కొన్ని పంటల మెరుగుదలకు పదేళ్ల వరకు పట్టే పరిస్థితుల్లో, ఏఐ ఆధారిత విశ్లేషణ పరిశోధనను వేగవంతం చేయగలదన్నది ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యం. అయితే, కొత్త రకాలు రైతులకు అందుబాటులోకి రావడానికి ప్రయోగాలు, క్షేత్రస్థాయి పరీక్షలు, ధ్రువీకరణ వంటి దశలు ఇంకా అవసరమే.
జొన్నతో ఆగదు.. కందులు, శనగలు, వేరుశనగపైనా దృష్టి
ఈ పరిశోధనను ఇతర పంటలకు విస్తరించేందుకు గూగుల్‌ డీప్‌మైండ్‌ ఇక్రిశాట్‌లో మూడేళ్ల పోస్ట్‌డాక్టరల్‌ ఫెలోషిప్‌కు మద్దతు ఇవ్వనుంది. భారత్‌లో గూగుల్‌ డీప్‌మైండ్‌ అందిస్తున్న తొలి ఫెలోషిప్‌ ఇదే కాగా, బ్రిటన్‌ వెలుపల సంస్థ అందిస్తున్న మొదటి ఫెలోషిప్‌ కూడా ఇదే అని ప్రకటించారు.
ఈ కార్యక్రమం ద్వారా శనగ, వేరుశనగ, కందులు వంటి ముఖ్యమైన పప్పుధాన్యాల జన్యు సమాచారాన్ని విశ్లేషించేందుకు అవసరమైన సాధనాలను అభివృద్ధి చేయాలని భావిస్తున్నారు. పంటల్లో ఏ జన్యువులు దిగుబడి, వ్యాధి నిరోధకత, కరువును తట్టుకునే సామర్థ్యం వంటి లక్షణాలకు సంబంధం కలిగి ఉన్నాయో గుర్తించడంలో ఇవి ఉపయోగపడవచ్చు.
రైతులకు ఏఐ సలహాలు.. కోట్ల సందేశాలతో సేవలు
వ్యవసాయ రంగంలో ఏఐ వినియోగం ఇప్పటికే కొన్ని కార్యక్రమాల్లో కనిపిస్తోంది. గుజరాత్‌ ప్రభుత్వానికి చెందిన ‘కృషి ప్రగతి’ పంటల సమాచార వేదికలో గూగుల్‌ వ్యవసాయ నమూనాల ఏపీఐలను అమ్నెక్స్‌ సంస్థ అనుసంధానించింది.
ఈ వేదిక ద్వారా గత ఏడాది కాలంలో 6 లక్షలకుపైగా రైతులకు 90 కోట్లకు పైగా ఎస్‌ఎంఎస్‌ ఆధారిత సలహాలు అందించినట్లు గూగుల్‌ తెలిపింది. పంట, నేల ఆరోగ్యం, తెగుళ్లు, వ్యాధుల నిర్వహణ, వాతావరణ పరిస్థితులకు సంబంధించిన సూచనలు ఇందులో ఉన్నాయి. ఈ సలహాలు 1.4 కోట్ల హెక్టార్లకు పైగా వ్యవసాయ భూమికి సంబంధించినవని సంస్థ వెల్లడించింది.
ఇలాంటి సాంకేతికతను మరింత విస్తరించేందుకు గూగుల్‌ తన వ్యవసాయ అవగాహన నమూనాలను పబ్లిక్‌ ప్రివ్యూ రూపంలో అందుబాటులోకి తెస్తోంది. స్థానిక భాషల్లో, ప్రాంతానికి తగిన వ్యవసాయ సమాచారాన్ని అందించే అప్లికేషన్లను రూపొందించేందుకు పరిశోధకులు, స్టార్టప్‌లు, డెవలపర్లకు ఇది ఉపయోగపడవచ్చు.
తరగతి గదుల్లోనూ ఏఐ.. 80 వేల మంది ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ
వ్యవసాయంతోపాటు విద్యా రంగంలోనూ గూగుల్‌ కొత్త కార్యక్రమాలను చేపడుతోంది. పాఠ్య ప్రణాళికలు తయారు చేయడం, విద్యార్థులకు అనుగుణంగా అభ్యసన సామగ్రిని రూపొందించడం, రోజువారీ బోధనా పనులను సులభతరం చేయడం వంటి అంశాల్లో ఏఐ సాధనాలను ఉపయోగించేందుకు ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇస్తోంది.
మే 2026లో ప్రారంభించిన Google AI Educator Series ద్వారా ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా 80,000 మందికి పైగా ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇచ్చినట్లు సంస్థ తెలిపింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని మరిన్ని రాష్ట్రాలకు విస్తరించడంతోపాటు ఉచిత ఆన్‌లైన్‌ శిక్షణను కూడా అందిస్తోంది. అలాగే 100 అటల్‌ టింకరింగ్‌ ల్యాబ్‌లలో ఏఐ ఆధారిత విద్యా కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇస్తోంది.
చిన్న వ్యాపారాలకు ఏఐతో కొత్త అవకాశాలు
భారత్‌లో సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు (MSMEs) ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే రుణాలు పొందడం, కొత్త మార్కెట్లను చేరుకోవడం, నిబంధనలను పాటించడం వంటి సవాళ్లను అనేక చిన్న వ్యాపారాలు ఎదుర్కొంటున్నాయి.
ఈ సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు గూగుల్‌.ఆర్గ్‌ ‘ది/నడ్జ్‌’ సంస్థకు 1.5 కోట్ల డాలర్ల నిధులను అందించనున్నట్లు ప్రకటించింది. ఈ నిధులతో చిన్న వ్యాపారాలకు రుణాల లభ్యత, మార్కెట్‌ అవకాశాలు, వ్యాపార నిబంధనలపై అవగాహన పెంచే ఏఐ సాధనాలను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. చిన్న పట్టణాల్లో స్థానిక భాషల్లో వాయిస్‌ ఆధారిత శిక్షణ అందించే కార్యక్రమాలపైనా దృష్టి సారించనున్నారు.
ఏఐ పరిశోధన నుంచి ప్రజల జీవితాల్లోకి
జొన్న జన్యు పరిశోధన నుంచి రైతులకు పంటల సలహాలు, ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ, చిన్న వ్యాపారాలకు ఆర్థిక అవకాశాల వరకు ఏఐని విస్తరించడమే ఈ కార్యక్రమాల ప్రధాన ఉద్దేశం. ముఖ్యంగా స్థానిక సమస్యలకు అనుగుణంగా సాంకేతిక పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయడం, పరిశోధనా ఫలితాలను ప్రజలకు చేరువ చేయడం కీలకం.
అయితే, ఏఐ సాంకేతికతను ప్రకటించడం ఒక్కటే సరిపోదు. దాని ఫలితాలు రైతుల దిగుబడుల్లో, నీటి వినియోగంలో, విద్యా నాణ్యతలో, చిన్న వ్యాపారాల ఆదాయంలో నిజంగా మార్పు తీసుకొస్తున్నాయా అన్నది క్షేత్రస్థాయి అమలు, దీర్ఘకాలిక పరిశీలనతోనే స్పష్టమవుతుంది. పరిశోధన, సాంకేతికత, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు, స్థానిక సమాజాలు కలిసి పనిచేస్తేనే ప్రయోగశాలలో పుట్టిన ఆవిష్కరణలు సామాన్య ప్రజలకు ఉపయోగపడతాయి.
