న్యూఢిల్లీ: కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం (ECI)లో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC), ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకానికి సంబంధించిన 2023 చట్టంపై సుప్రీంకోర్టులో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఈ చట్టంపై దాఖలైన పిటిషన్లను రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి పంపించే విషయంలో ఇటీవల వెలువడిన విభిన్న తీర్పును (split verdict) వెనక్కి తీసుకోవాలని కోరుతూ దాఖలైన పిటిషన్‌ను పరిశీలించేందుకు సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించింది.
ఈ పిటిషన్‌ను సీనియర్ న్యాయవాది గోపాల్ శంకరనారాయణన్ బుధవారం ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జోయ్‌మాల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి.మోహనాతో కూడిన ధర్మాసనం ముందు ప్రస్తావించారు. ఈ అంశాన్ని పరిశీలించిన తర్వాత నిర్ణయం తీసుకుంటామని ప్రధాన న్యాయమూర్తి తెలిపారు.
అసలు వివాదం ఏమిటి?
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకానికి సంబంధించిన Chief Election Commissioner and Other Election Commissioners (Appointment, Conditions of Service and Term of Office) Act, 2023ను సవాల్ చేస్తూ సుప్రీంకోర్టులో పలు పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి.
2023 చట్టం ప్రకారం సీఈసీ, ఈసీలను ఎంపిక చేసే కమిటీలో ప్రధానమంత్రి, లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత, ప్రధానమంత్రి నామినేట్ చేసే కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రి ఉంటారు. అంతకుముందు సుప్రీంకోర్టు సూచించిన తాత్కాలిక విధానంలో ప్రధానమంత్రి, ప్రతిపక్ష నేతతో పాటు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) కూడా ఎంపిక కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉన్నారు. కొత్త చట్టంలో CJI స్థానంలో కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రిని చేర్చడంపైనే ప్రధానంగా అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి.
సెప్టెంబర్ 23న విభిన్న తీర్పు
ఈ కేసును విచారించిన జస్టిస్ దీపాంకర్ దత్తా, జస్టిస్ సతీశ్ చంద్ర శర్మల ద్విసభ్య ధర్మాసనం సెప్టెంబర్ 23న భిన్నాభిప్రాయాలతో తీర్పు ఇచ్చింది. ఈ చట్టాన్ని సవాల్ చేస్తున్న అంశాలను రాజ్యాంగ ధర్మాసనం పరిశీలించాలా వద్దా అనే విషయంలో ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు వేర్వేరు అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేశారు.
అయితే, కేసు మరింత ఆలస్యం కాకుండా తదుపరి చర్య కోసం అంశాన్ని ప్రధాన న్యాయమూర్తి వద్దకు పంపడంపై ఇద్దరూ ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చారు. తగిన సంఖ్యలో న్యాయమూర్తులతో ధర్మాసనం ఏర్పాటు చేయాలా అన్న విషయాన్ని CJI నిర్ణయించాల్సి ఉంది.
న్యాయమూర్తి కుమారుడి పాత్రపై అభ్యంతరం
తాజా పిటిషన్‌లో మరో ముఖ్యమైన అంశాన్ని కూడా ప్రస్తావించారు. ఈ కేసును విచారించిన జస్టిస్ సతీశ్ చంద్ర శర్మ కుమారుడు ఎన్నికల సంఘానికి మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టులో స్టాండింగ్ కౌన్సెల్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారని పిటిషనర్ తరఫు న్యాయవాది పేర్కొన్నారు. దీనివల్ల న్యాయమూర్తి విచారణలో ఉండటంపై పక్షపాతానికి సంబంధించిన అనుమానాలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని వాదించారు.
ఇదే అంశానికి సంబంధించి మరో పక్షం ఇప్పటికే క్యూరేటివ్ పిటిషన్ దాఖలు చేసిందని కూడా కోర్టుకు తెలియజేశారు. అయితే క్యూరేటివ్ పిటిషన్‌కు ముందు రివ్యూ ప్రక్రియ ఉండాల్సి ఉంటుందని న్యాయవాది వివరించారు.
ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రతపై చర్చ
ఈ కేసు కేవలం నియామక ప్రక్రియకు సంబంధించిన న్యాయపరమైన వివాదం మాత్రమే కాకుండా, ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, ప్రజల్లో దాని పట్ల నమ్మకానికి సంబంధించిన కీలక అంశంగా మారింది. ఎంపిక ప్రక్రియలో ప్రభుత్వానికి అధిక ప్రభావం ఉంటే ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రతపై ప్రజల్లో అనుమానాలు ఏర్పడవచ్చన్న వాదన ఈ కేసులో ప్రధానంగా వినిపిస్తోంది.
తాజా పిటిషన్‌పై సుప్రీంకోర్టు తీసుకునే నిర్ణయం తదుపరి విచారణ దిశను నిర్ణయించే అవకాశం ఉంది. దీంతో 2023 సీఈసీ నియామక చట్టంపై కొనసాగుతున్న న్యాయపోరాటంలో ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
