గ్రేటర్ నోయిడా: యమునా ఎక్స్ప్రెస్వేపై కదులుతున్న స్లీపర్ బస్సులో చెలరేగిన మంటలు తొమ్మిది మంది ప్రాణాలను బలిగొన్న ఘటన దేశవ్యాప్తంగా కలకలం రేపుతోంది. ఢిల్లీ కశ్మీరీ గేట్ నుంచి ఉత్తరప్రదేశ్లోని మహోబా వైపు వెళ్తున్న రాజ్ కల్పనా ట్రావెల్స్ బస్సు జేవర్ సమీపంలో బుధవారం అర్ధరాత్రి సమయంలో మంటల్లో చిక్కుకుంది. ఈ ప్రమాదంలో తొమ్మిది మంది ప్రయాణికులు మృతి చెందగా, 20 మందికి పైగా బయటపడినట్లు అధికారులు తెలిపారు. ప్రమాదం తర్వాత బస్సు నిర్వహణ, డ్రైవర్–కండక్టర్ వ్యవహారం, అగ్నిమాపక భద్రత, వాహనంపై నమోదైన ట్రాఫిక్ ఉల్లంఘనలపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
రూ.1.7 లక్షలకుపైగా చలాన్లు.. 19 ఉల్లంఘనలు
ఈ ప్రమాదం తర్వాత వాహనం రికార్డులను పరిశీలించగా, బస్సుపై 19 ట్రాఫిక్ చలాన్లు, సుమారు రూ.1.75 లక్షల బకాయిలు ఉన్నట్లు ప్రభుత్వ డేటాబేస్ ఆధారంగా నివేదికలు వెల్లడించాయి. NDTV ప్రకారం, మొత్తం 60కి పైగా చలాన్లు నమోదయ్యాయని, వాటిలో 20కిపైగా ఇంకా చెల్లించాల్సి ఉందని వాహన సమాచార రికార్డులు సూచిస్తున్నాయి. తాజా జరిమానాల్లో ఒకటి ఆగస్టు 19న ఢిల్లీలోని మయూర్ విహార్ ప్రాంతంలో నమోదైంది. బస్సు పైభాగంలో సరుకులు తరలించినందుకు రూ.18,500 చలాన్ విధించారు.
ఇంకా ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, ఈ వాహనంపై గతంలో నమోదైన ఉల్లంఘనల్లో మైనర్ డ్రైవర్ వాహనం నడిపిన కేసు కూడా ఉందని India Today పేర్కొంది. ఇన్ని ఉల్లంఘనలు నమోదైనప్పటికీ బస్సు రోడ్లపై ఎలా కొనసాగిందనే ప్రశ్న ఇప్పుడు ప్రధానంగా మారింది. అయితే చలాన్లు ఉండటం మాత్రమే ఈ ప్రమాదానికి ప్రత్యక్ష కారణమని నిర్ధారించలేదు; ప్రమాదానికి కారణాలు, బాధ్యతపై దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది.
మంటలకు ముందు ప్రయాణికుల హెచ్చరిక
ప్రమాదానికి ముందు బస్సులో ఏం జరిగిందన్న దానిపై FIRలోని వివరాలు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ప్రయాణికులు డ్రైవర్ క్యాబిన్ వైపు నుంచి కాలుతున్న వాసన వస్తోందని డ్రైవర్, కండక్టర్ను హెచ్చరించినట్లు ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారు. అయితే వారు వెంటనే బస్సును ఆపి తనిఖీ చేయలేదని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. కొద్దిసేపటికే డ్రైవర్ సీటు సమీపంలో మంటలు కనిపించడంతో బస్సులో పొగ వేగంగా వ్యాపించినట్లు ఫిర్యాదులో వివరించారు. డ్రైవర్, కండక్టర్ క్యాబిన్లో ధూమపానం చేస్తున్నారనే ఆరోపణలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ ప్రస్తుతం FIRలో నమోదైన ఆరోపణలు మాత్రమే; దర్యాప్తులో వాస్తవాలు తేలాల్సి ఉంది.
AC వ్యవస్థ నుంచే మంటలు?
ప్రాథమిక దర్యాప్తు ప్రకారం బస్సులోని ఎయిర్ కండిషనింగ్ వ్యవస్థలో స్పార్క్ లేదా పేలుడు సంభవించి, ఇంజిన్ లూబ్రికేటింగ్ ఆయిల్కు మంటలు అంటుకుని ఉండవచ్చని పోలీసులు భావిస్తున్నారు. మంటలు వేగంగా వ్యాపించడంతో ప్రయాణికులకు బయటపడే సమయం చాలా తక్కువగా లభించినట్లు తెలుస్తోంది. తొమ్మిది మంది మృతికి కాలిన గాయాలు, ఊపిరాడకపోవడం కారణమని పోలీసులు తెలిపారు. అయితే తుది కారణాన్ని అధికారిక దర్యాప్తు నిర్ధారించాల్సి ఉంది.
ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్ కూడా ప్రశ్నార్థకం
ప్రమాదం తర్వాత బస్సును పరిశీలించిన దర్యాప్తు బృందాలకు మరిన్ని భద్రతా లోపాలు కనిపించినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్ బ్లాక్ కావడం, అదనపు బెర్తుల కోసం అనధికారిక మార్పులు, ఫైర్ ఎక్స్టింగ్విషర్లు సరిగా లేకపోవడం వంటి అంశాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. లగేజీ విభాగంలో పెయింట్ థిన్నర్ వంటి మండే పదార్థం ఉన్నట్లు ప్రాథమిక దర్యాప్తులో గుర్తించినట్లు The Week నివేదించింది. ఇవి అధికారిక దర్యాప్తులో మరింత స్పష్టత పొందాల్సి ఉంది.
స్లీపర్ బస్సుల భద్రతపై మళ్లీ చర్చ
స్లీపర్ బస్సుల్లో ఇరుకైన మార్గాలు, వరుసగా ఏర్పాటు చేసిన బెర్తులు, పరిమిత అత్యవసర బయటపడే మార్గాలు మంటల సమయంలో ప్రమాదాన్ని మరింత పెంచే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా స్థానికంగా మార్పులు చేసిన బస్సుల్లో విద్యుత్ వైరింగ్, అదనపు AC యూనిట్లు, ఛార్జింగ్ పాయింట్లు వంటి వాటిపై సరైన భద్రతా ప్రమాణాలు పాటించకపోతే మంటలు వేగంగా వ్యాపించే ప్రమాదం ఉంటుంది. దేశంలో స్లీపర్ బస్సుల సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఫిట్నెస్ సర్టిఫికెట్లు, ఫైర్ సేఫ్టీ పరికరాలు, ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్లు, వైరింగ్, అనధికారిక మార్పులపై కఠిన తనిఖీలు అవసరమనే చర్చ మళ్లీ మొదలైంది.
డ్రైవర్, కండక్టర్ అరెస్ట్
ప్రమాదం అనంతరం పోలీసులు బస్సు డ్రైవర్, కండక్టర్ను అదుపులోకి తీసుకుని దర్యాప్తు ప్రారంభించారు. ప్రమాదంపై కేసు నమోదు చేసి, ప్రయాణికుల వాంగ్మూలాలు, బస్సు సాంకేతిక పరిస్థితి, రికార్డులు, అగ్నిప్రమాదానికి అసలు కారణం వంటి అంశాలను పరిశీలిస్తున్నారు. మృతుల కుటుంబాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ.2 లక్షల చొప్పున, గాయపడిన వారికి రూ.50 వేల చొప్పున పరిహారం ప్రకటించింది. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా బాధిత కుటుంబాలకు సహాయం ప్రకటించింది.
